Podział nieruchomości po połączeniu lub scaleniu

Połączenie i późniejszy podział

Właściciele albo użytkownicy wieczyści nieruchomości ukształtowanych w sposób

uniemożliwiający ich racjonalne zagospodarowanie mogą złożyć zgodny

wniosek o ich połączenie i ponowny podział na działki gruntu.

Dotyczy to sytuacji, w których np. brakuje ciągłości w działkach (działki jednego właściciela są rozdzielone działką drugiego) co utrudnia poruszanie się po nich czy np. dostęp do drogi publicznej.

W takiej sytuacji, jeśli wnioskodawcom przysługują jednolite prawa do nieruchomości (tj. wszyscy są albo właścicielami, albo użytkownikami wieczystymi) mogą domagać się połączenia i ponownego podziału nieruchomości w nowych granicach.

Zobacz także: Skutki wygaśnięcia użytkowania wieczystego

Przed przystąpieniem do podziału wnioskodawcy muszą porozumieć notarialnie, co do zobowiązania do dokonania w drodze zamiany wzajemnego przeniesienia praw do części ich nieruchomości, które weszły w skład nowo wydzielonych działek gruntu.  

W przypadku różnicy w wartości zamienianych części nieruchomości – strona uprzywilejowana zobowiązana jest do dokonania dopłaty w celu wyrównania straty innych wnioskodawców.

Podział po połączeniu działek odbywa się jedynie na wniosek właścicieli (użytkowników wieczystych) – i musi spełniać kryteria dla „zwykłego” podziału administracyjnego.

Wniosek składany jest na koszt wnioskodawców – do (odpowiednio) wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Do wniosku, musi być więc dołączony:

1. wypis z katastru nieruchomości i kopia mapy katastralnej obejmująca nieruchomość podlegającą podziałowi;
2. decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (jeśli działka nie jest objęta planem zagospodarowania)
3. pozwolenie wydane przez konserwatora zabytków w przypadku nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków;
4. wstępny projekt podziału;
5. protokół z przyjęcia granic nieruchomości;
6. wykaz zmian gruntowych;
7. wykaz synchronizacyjny, jeżeli oznaczenie działek gruntu w katastrze nieruchomości jest inne niż w księdze wieczystej;
8. mapę z projektem podziału

W przypadku podziału nieruchomości, objętej planem zagospodarowania – nowo wydzielone działki muszą być z nim zgodne.

Więcej o podziale nieruchomości: Jak podzielić nieruchomość gruntową.

Decyzja w przedmiocie połączenia i podziału, wydana przez Prezydenta miasta, burmistrza lub wójta podlega zaskarżeniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni od daty jej otrzymania.

Scalenie i podział

W odróżnieniu od połączenia – scalenie nieruchomości może zostać dokonane z urzędu przez gminę(jeśli jest przewidziany w planie zagospodarowania), albo na wniosek właścicieli lub użytkowników wieczystych posiadających łącznie co najmniej 50% powierzchni gruntów objętych scaleniem i podziałem.

Zobacz także: Jak odrolnić działkę pod budowę domu?

W przypadku gruntów zabudowanych – ich scalenie i podział mogą nastąpić tylko za zgodą właściciela (użytkownika wieczystego) gruntu.

Scalenie i podział nieruchomości ma z reguły na celu wydzielenie z ogólnej powierzchni działek podlegających temu procesowi terenów przeznaczonych na infrastrukturę drogową – po scaleniu i podziale, właściciele (użytkownicy wieczyści) otrzymują działki odpowiadające tym sprzed scalenia i podziału (odpowiednio własność lub użytkowanie wieczyste) – proporcjonalnie pomniejszone o powierzchnię gruntu przeznaczoną na budowę nowej lub poszerzenie istniejącej drogi.

Wszyscy właściciele i użytkownicy wieczyści gruntów podlegających scaleniu są uczestnikami procedury i są zawiadamiani o jej wszczęciu przez gminę. Uczestnicy mogą wyłonić ze swojego grona radę uczestników scalenia w liczbie do 10 osób. Rada posiada uprawnienia opiniodawcze.

Skutki scalenia i podziału:

• zmniejszenie powierzchni działek gruntu poszczególnych uczestników, w niezbędnym zakresie
• zamknięcie starych i założenie nowych ksiąg wieczystych (zmiana numerów)
• przeniesienie obciążeń nieruchomości scalanych (np. hipotek) na nowo wydzielone
• wygaśnięcie służebności drogi koniecznej jeśli nowe drogi zapewniają dostęp do drogi publicznej

Uchwała o scaleniu i podziale (wydana przez Radę gminy) nie wpływa na prawa osób trzecich związane ze scalanymi nieruchomościami (np. dzierżawa, najem, dożywocie) – umowy z nimi związane mogą jednak wymagać  modyfikacji (z uwagi na zmniejszenie działek).

Zobacz także: Budowa małych domów staje się coraz bardziej popularna

Utrata części nieruchomości przez właścicieli (użytkowników wieczystych) w wyniku scalenia i podziału musi zostać zrekompensowana przez gminę poprzez spłatę równowartości utraconych gruntów. Na tych samych zasadach należy się im spłata równowartości utraconych drzew i krzewów.

Wzrost wartości nieruchomości po scaleniu i podziale (mimo zmniejszenia) z uwagi na rozwój infrastruktury drogowej może spowodować naliczenie opłaty adiacenckiej.

Uchwała Rady gminy w przedmiocie scalenia i podziału nie podlega zaskarżeniu w normalnym trybie (odwołaniu). W przypadku wydania decyzji naruszającej interes prawny właścicieli (użytkowników wieczystych) – należy wezwać Radę do usunięcia naruszenia – a w przypadku odmowy lub braku stanowiska wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.