Umowa najmu, a umowa użyczenia

Bezpłatność świadczenia

W umowie użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu w użyczenie przez czas oznaczony lub nie oznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.

Jak wynika z powyższego użyczenie jest umową bezpłatną, co oznacza, że użyczający nie osiąga żadnych korzyści finansowych i zysku, a biorący w użyczenie nie musi płacić czynszu. Użyczenie jest więc umową jednostronnie zobowiązującą, ponieważ obowiązki użyczającego (polegające na wydaniu rzeczy i to w odpowiednim stanie) nie pokrywają się z obowiązkami biorącego w użyczenie, który poza utrzymaniem rzeczy w odpowiednim stanie nie ponosi praktycznie żadnych obowiązków. W umowie tej nie występuje element wzajemności, na zasadzie oddanie rzeczy w używanie, w zamian za czynsz. 

Umowa użyczenia powinna dotyczyć sytuacji w których jedna strona chce w pewien sposób okazać swoją bezinteresowność, dobroczynność lub chęć bezpłatnego wynagrodzenia na rzecz kontrahenta lub partnera biznesowego. Przy czym druga strona nie jest w żaden sposób zobowiązana do świadczenia na rzecz strony użyczającej.

Jan Kowalski bezpłatnie użyczył swojemu wieloletniemu przyjacielowi Tomaszowi Nowakowi samochód terenowy na okres 7 dni trakcie, których Tomasz N. ma odbyć wycieczkę na Mazury. Jest to typowy przykład umowy użyczenia, gdzie w zamian za takową przysługę Jan Kowalski może liczyć na podobny gest ze strony Tomasza Nowaka. Jeśli Kowalski zażądałby od Nowaka pieniędzy byłaby to już wtedy umowa najmu.

W umowie użyczenia osoba biorąca rzecz w używanie, nie może jej oddać innej osobie w używanie bez zgody użyczającego. Natomiast w umowie najmu w przypadku braku wyraźnego zakazu ze strony wynajmującego najemca ma prawo do oddania rzeczy osobie trzeciej w podnajem lub w bezpłatne używanie.

Zdarza się, że strony ze względów na regulacje podatkowe próbują uciec od opodatkowania umowy najmu nazywając ją umową użyczenia i nieformalnie pobierają czynsz. Trzeba mieć na uwadze jednak to, że ustawy podatkowe zrównują umowę użyczenia z umową najmu i podatnik może narazić się na oszacowanie ze strony organów podatkowych.

Podstawa prawna: art. 659-679, 710-719 kodeksu cywilnego