Coraz trudniej o kredyt na mieszkanie - banki zaostrzają politykę kredytową

Zaostrzenie polityki udzielania kredytów hipotecznych skorelowane ze wzrostem stóp procentowych

IV kwartał 2021 r. był kolejnym okresem zmiany kryteriów udzielania kredytów mieszkaniowych – wynika z raportu pt. „ Sytuacja na rynku kredytowym” opublikowanego 7 marca 2022 r. przez NBP, opracowanego na podstawie ankiet przeprowadzonych na początku stycznia 2022 r. wśród 23 banków. Udział należności od przedsiębiorstw i gospodarstw domowych w portfelu sektora bankowego wyniósł w nich ok. 88%.  

Z przeprowadzonego badania wynika jednak, że opinie banków nie były jednoznaczne. W IV kw. spośród zapytanych banków 15 proc. zacieśniło kryteria udzielania kredytów mieszkaniowych, rozumiane jako kryteria i warunki udzielania kredytów mieszkaniowych, na skutek podniesienie przez Radę Polityki Pieniężnej stóp procentowych oraz pogarszających się prognoz sytuacji gospodarczej. Zaostrzenia dokonało 28 proc. z nich, zaś 13 proc. zdecydowało się na złagodzenie standardów kredytowania.

Część banków (13 proc.) zmieniła także niektóre warunki udzielania kredytów, np. obniżyły wymagani w kwestii udziału wymaganego wkładu własnego.

Powody zmiany polityki kredytowej banków w kwestii kredytów hipotecznych

Ankietowane banki wskazywały, że do zaostrzenia polityki kredytowej przyczyniły się głównie decyzje RPP w zakresie polityki pieniężnej (-34%, ), a także pogorszenie się prognoz sytuacji gospodarczej (-14%) oraz, nieobjęte ankietą, wdrożenie wymogów znowelizowanej Rekomendacji S, w tym skrócenie maksymalnego okresu, dla którego badana jest zdolność kredytowa kredytobiorcy (-5%).

Złagodzenie polityki kredytowej banki uzasadniały m.in. wzrostem konkurencji ze strony innych banków (16%) oraz prognozami sytuacji na rynku mieszkaniowym i spadkiem popytu na kredyty mieszkaniowe (dla obu przyczyn po 13%).

Coraz mniej chętnych na kredyt hipoteczny

Po trzech kwartałach wzrostów popytu na kredyty mieszkaniowe w IV kwartale 2021 r. trend wyraźnie odwrócił się. Około 69% ankietowanych banków zauważyło spadek popytu na kredyty hipoteczne.

Podstawowym powodem zaistniałej sytuacji, którą wskazały banki, były prognozy odnośnie sytuacji na rynku mieszkaniowym – według 28% ankietowanych. W drugiej kolejności zmiany w wydatkach konsumpcyjnych (25% banków). Kolejnymi powodami były: pogorszenie się sytuacji ekonomicznej gospodarstw domowych (-24%) i zaostrzenie warunków udzielania
kredytów mieszkaniowych (-13%), a także wykorzystanie alternatywnych źródeł finansowania, w tym kredytów z innych banków i innych źródeł (dla obu czynników po -11%).

Wśród nieobjętych ankietą czynników wpływających na zmianę popytu banki wskazały m.in.: wzrost stóp procentowych, ale jednocześnie wprowadzenie ułatwień w budowie domów o powierzchni do 70 m2 i kredytowaniu zakupu mieszkania z gwarancją wkładu własnego udzielaną przez BGK.

Popyt na kredyt: odwrócenie trendu i wyraźny spadek popytu w wyniku m.in. prognoz sytuacji na rynku mieszkaniowym, zmian w wydatkach konsumenckich i pogorszenia sytuacji ekonomicznej gospodarstw domowych oraz zmian warunków kredytowania.

Oczekiwania na I kwartał 2022 r.: zaostrzanie polityki kredytowej i spadek popyt

Na I kwartał 2022 r. ankietowane banki prognozują dalsze zaostrzenie kryteriów udzielania kredytów mieszkaniowych (-45%) oraz pogłębienie spadku popytu na te kredyty mieszkaniowe ( -58%).

Ankieta NBP – cel jej przeprowadzania

Celem ankiety jest określenie kierunku zmian polityki kredytowej, tj. kryteriów i warunków udzielania kredytów, a także zmian popytu na kredyty w polskim systemie bankowym. Kryteria udzielania kredytów są rozumiane jako ustalone przez bank minimalne standardy zdolności kredytowej, jakie musi spełnić kredytobiorca, aby uzyskać kredyt.

Warunki udzielania kredytów są to cechy umowy kredytu uzgadniane przez bank i kredytobiorcę, w tym marża odsetkowa, pozaodsetkowe koszty kredytu, maksymalna kwota
kredytu, wymagane zabezpieczenia i maksymalny okres kredytowania.