Rynek nieruchomości biurowych w Europie

Rynek nieruchomości biurowych w Wielkiej Brytanii

W Wielkiej Brytanii po wybuchu pandemii Covid-19 popyt na przestrzeń biurową spadł, ale mimo wciąż obowiązującego zalecenia pracy zdalnej, rynek nieruchomości biurowych, zwłaszcza w Londynie, wykazuje już oznaki ożywienia. Według danych agencji doradczej Bidwell, w grudniu 2020 r. w Londynie było 613 tys. m kw. wolnych przestrzeni biurowych - ponad dwa razy więcej niż rok wcześniej. Firma Deloitte informuje jednak, że powierzchnia nowo budowanych biur w Londynie zaczyna rosnąć. W marcu 2020 r. w budowie było 464 tys. m kw., we wrześniu - połowa tego, w marcu 2021 r. pracowano nad 288 tys. m kw. nowych biur. Firma doradcza CBRE szacuje, że globalni inwestorzy są gotowi zainwestować w londyński rynek nieruchomości 40-45 mld funtów - więcej niż w jakiekolwiek inne miasto w Europie.

Odbicie na brytyjskim rynku nieruchomości wynika z kilku czynników. Część firm wykorzystuje związane z pandemią załamanie, by poszukać lepszej siedziby. Zakup nieruchomości wciąż jest traktowany jako inwestycja, panuje przekonanie, że ceny powierzchni biurowych, tak jak wszystkich nieruchomości w Londynie, będą nadal rosły. Oczekuje się też powrotu części pracowników do biur i wzrostu zapotrzebowania na nowe powierzchnie - bezpieczniejsze pod względem sanitarnym i lepiej przystosowane do elastycznego trybu pracy.

Rynek nieruchomości biurowych we Francji

We Francji 2020 był najgorszym rokiem dla sektora nieruchomości od 20 lat. Inwestycje spadły o 42 proc., rynek najmu skurczył się o 45 proc. Nakłady na nowe powierzchnie biurowe zmniejszyły się o 30 proc. Operatorzy powierzchni biurowych starają się ją maksymalnie wykorzystać i stawiają na większą elastyczność wynajmując mniejsze i lepiej dostosowane do nowych warunków biura na krótsze kontrakty.

Gwałtownie zwiększył się popyt na otwarte na zewnątrz przestrzenie zielone, takie jak tarasy, wiszące ogrody czy odpowiednio zaaranżowane dachy budynków. W nowo planowanych francuskich biurach dużą uwagę przykłada się do systemów filtrowania powietrza. Odchodzi się też od budynków przeznaczonych tylko do pracy, a w nowo budowanych kompleksach mieszczą się też mieszkania, szkoły i przedszkola, sklepy oraz restauracje.

Rynek nieruchomości biurowych w Hiszpanii

W Hiszpanii rynek najmu nieruchomości biurowych zmniejszył się wraz z pandemią o ok. 40 proc. W największych miastach Portugalii w I kwartale 2021 r. zanotowano 80 proc. spadek wykorzystania przestrzeni biurowych w porównaniu z analogicznym okresem 2020 r. Niektóre opustoszałe biura są przekształcane na placówki edukacyjne, tymczasowe mieszkania dla seniorów lub salony sklepowe.

Rynek nieruchomości biurowych we Włoszech

We Włoszech liczba pracowników w biurowcach Mediolanu i Rzymu zmniejszyła się o 50-90 proc. Puste pozostają nie tylko prywatne biura, ale i gmachy administracji publicznej. Zwiększa się ilość niewynajętych przestrzeni biurowych. W związku z nieobecnością pracowników, w kryzysie pogrążyła się część branży gastronomicznej obsługująca dzielnice biur i wieżowców.

Rynek nieruchomości biurowych w Szwecji

W Szwecji zdecydowana większość firm przewiduje, że po pandemii ich siedziby ulegną zmianie. Z jednej strony wzrośnie zapotrzebowanie na mniejsze pomieszczenia dostosowane do łączenia się z osobami pracującymi zdalnie. Z drugiej - biura przyszłości mają być raczej "miejscami spotkań", oferującymi również przestrzeń do rozrywki i sportu, co ma wynagrodzić pracownikom konieczność wybrania się do biura. Na rynku nieruchomości już widoczny jest wzrost inwestycji w przestrzeń coworkingową.

Rynek nieruchomości biurowych w Niemczech

W Niemczech w 2020 r. nastąpił 4,8 proc. spadek obrotów sektora branży budowlanej zajmującego się budownictwem komercyjnym. W tym samym czasie budownictwo mieszkaniowe wzrosło o 7,6 proc. Według firmy doradczej PwC nieobecność skierowanych do pracy zdalnej pracowników biurowych może przyczynić się do zmniejszenia niemieckiego PKB w 2021 r. o 15 mld euro. Wynika to ze spadku wydatków na dojazdy, mniejszego popytu na usługi i towary w dzielnicach biurowych, a nawet mniejszego zapotrzebowania na prąd. Obroty samej branży cateringowej obsługującej biura zmniejszyły się od marca 2020 do lutego 2021 o 40 proc.

Rynek nieruchomości biurowych na Węgrzech

Na Węgrzech powierzchnia nowo wynajmowanych przestrzeni biurowych w 2020 r. zmniejszyła się o 40-50 proc. Według danych z I kwartału 2021 r. niewynajętych pozostaje 9 proc. biur, pustostanów jest o 2,8 pkt proc. więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Ceny wynajmu utrzymują się na stabilnym poziomie, nie wstrzymano także gwałtownie inwestycji. W 2020 r. na rynek trafiło 230 tys. m kw. nowych biur, w 2021 r. powinno ich być 160 tys.

Rynek nieruchomości biurowych w Rosji

Obserwowaną tendencją na rynku nieruchomości biurowych w Moskwie jest przenoszenie się biur z centrum miasta do tańszych i dalszych lokalizacji. Firmy, które zredukowały liczbę pracowników w biurach zmieniają też pomieszczenia na mniejsze. Jednak analitycy nie widzą znacznego spadku wynajmowanych powierzchni, szczególnie wśród dużych firm.

Z powodu pandemii o ok. jedną czwartą wzrosły jednak koszty eksploatacji biur w Moskwie. To m.in. wydatki na sprzęt ochronny czy testy na obecność koronawirusa. Analitycy przewidują dalszy wzrost kosztów wynajmu, co związane jest m.in. z zamkniętymi granicami z krajami Azji Centralnej, skąd rekrutuje się wielu pracowników zajmujących się sprzątaniem czy pilnowaniem biur, przez co podrożeją również tego typu usługi.

Rynek nieruchomości biurowych na Ukrainie

Na pandemii ucierpiała branża nieruchomości biurowych w Kijowie. Spadły ceny wynajmu, wzrosła liczba pustostanów, ale w 2021 r. widoczne jest odwrócenie tego trendu. Mimo koronakryzysu nadal budowano również nowe biurowce. W 2020 r. przybyło ok. 100 tys. m kw. nowych powierzchni biurowych, które były wynajmowane głównie przez firmy z branży informatycznej.