Co warto wiedzieć o lawendzie

Zastosowanie lawendy

W Grecji popularny i niezwykle ceniony był miód lawendowy, który miał wyjątkowe właściwości smakowe i kosmetyczne. Rzymianie również nie wyobrażali sobie kąpieli lub innych czynności kosmetycznych bez olejku lawendowego. Zapewne stąd wzięła się dzisiejsza nazwa tej rośliny pochodząca od słowa „lavare”, czyli „myć się”. Wiele stuleci później Anglicy docenili wyjątkowe właściwości zapachowe lawendy i używali jej jako pachnidło.

Najczęściej sadzi się lawendę w skalnych ogródkach, na suchych zboczach. Można zastosować ją na obwódki. Działa odstraszająco na ślimaki i mrówki. Lawendę bardzo chętnie uprawiały i lubiły nasze prababcie stosując ją do wyrobu domowych pachnideł a suszone kwiaty umieszczone w woreczkach służyły do nadawania zapachu pościeli i bieliźnie.

Ma to również inne praktyczne zastosowanie – suszone kwiaty i gałązki lawendy skutecznie odstraszają mole. Kwiaty lawendy wykorzystuje się w produkcji olejku lawendowego używanego w przemyśle perfumeryjnym i farmaceutycznym.

Lawenda jest symbolem Prowansji, gdzie wykorzystuje się ją w produkcji pysznych miodów lawendowych. Porośnięte nią wzgórza można spotkać również w Dalmacji. Używana jest również jako przyprawy – najczęściej jako składnik ziół prowansalskich. Zapach olejku lawendowego łagodzi stres i napięcie, jest składnikiem wielu perfum i płynów do kąpieli. Lawenda jest przyrządzana jako napary i herbatki.

Gdzie sadzić lawendę?

W ogrodzie może być stosowana na obwódki, skalniaki lub w aranżacji z kontrastującymi kolorami innych kwiatów. Potrafi sobie poradzić nawet w warunkach ekstremalnych, a więc na rabatach z najgorszą ziemią. Jest rośliną „dla leniwych ogrodników”. Najlepsza pora do sadzenia to późna wiosna. Cięcie zasadnicze wykonujemy w ostatnich dniach wiosny. Jeżeli lawenda dopiero niedawno wypuściła nowe pędy, przycinamy je około 1/3 długości, aby krzewinka zachowała zwarty pokrój i nie starzała się zbyt szybko.

Przekwitnięte pędy rośliny starannie wycinamy. Lawendę nawozimy wiosną niewielką porcją kompostu. Może zimować w pojemniku w miejscu osłoniętym od wiatru i silnego nasłonecznienia podczas mrozu. Należy ją okryć włókniną lub gałązkami jedliny. Najlepszym towarzystwem są dla niej rośliny lubiące słońce m.in.: krwawnik, gipsówka, aster zwyczajny, trawy ozdobne, wilczomlecz, czy wysoka werbena.

Nie należy sadzić jej z różą, która lubi regularne podlewanie i nawożenie, natomiast lawenda dobrze rośnie raczej w suchym i niezbyt urodzajnym podłożu. Róże lubią ściółkę z kory, a lawenda ceni sobie warstwę żwiru na powierzchni rabaty. Lawendę możemy również uprawiać w skrzynkach balkonowych. Nadają się do tego odmiany karłowe np. „Nana Alba” lub „Dwarf Blue”.

Pielęgnacja lawendy

Należy pamiętać, że lawenda nie znosi świeżego obornika, ale za to lubi kompost, (co 2–3 lata) i nawozy mineralne. Kwiatostany lawendy ścina się w pełni kwitnienia, ale przed przekwitnięciem pierwszych kwiatów.

---

Pomimo, że jest rośliną wytrzymałą na niesprzyjające warunki atmosferyczne, jednak lepiej podlewać ją regularnie, choć niezbyt obficie.

Powinna mieć trochę więcej miejsca niż np. bazylia, ponieważ rośnie do wysokości 40–90 cm i nie lubi sąsiedztwa roślin, które ograniczają jej rozwój. Jest to roślina wieloletnia, zatem jesienią można przesadzić ją do odpowiednich skrzyni i przenieść do szklarni, a wiosną ponownie wysadzić do ogrodu.

Lawenda wąskolistna (lavandula angustifolia) to roślina o wysokości 25–50 cm, liściach równowąskich, srebrzysto - zielonych, owłosionych. Kwiaty w kolorze niebiesko-fioletowym lub różowym tworzą kwiatostan w kształcie kłosa. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Cała roślina posiada charakterystyczny intensywny, lecz przyjemny zapach. Ze względu na pochodzenie wymaga cieplejszego i słonecznego stanowiska.

Gleba przepuszczalna, nie musi być zbyt żyzna, lubi również podłoże wapienne. Wytrzymała na niesprzyjające warunki. Wiosną należy roślinę przyciąć . Rozmnażanie następuje przez podział kęp wiosną lub jesienią, można też rozmnażać ją przez ukorzenianie sadzonek lub wysiew nasion.

Nasiona lawendy wysiewa się w marcu, pod szkłem. Najlepsze rozmieszczenie roślin dla większości odmian to odległość 45 cm. Dla gatunku „Intermedia” i większych to 55 cm. Dla mniejszych odmian takich jak „Pink” i „Stoechas” to 40 cm.

Grupy trzech roślin sadzonych razem dają piękny kolor.

Zobacz także: Lawenda – uprawa i zastosowanie

Olejki eteryczne

Kwiaty lawendy zawierają olejek eteryczny , na który składają się takie związki chemiczne jak: kwasy organiczne, kumaryna, garbniki i antocyjany. Pomaga walczyć z bólami brzucha, redukuje skurcze mięśni gładkich, działa wiatropędnie, znosi wzdęcia i kolki jelitowe, hamuje nadmierny rozwój flory bakteryjnej w jelitach, poprawia apetyt, ma działanie bakteriobójcze (wdychany olejek zabija bakterie układu oddechowego), uspokajające (można ją stosować w przypadku nerwic), zwalcza bóle i zawroty głowy. Najlepszym sposobem na wykorzystanie lawendy w celach leczniczych jest przyrządzenie z niej naparu.

Najbardziej popularne gatunki lawendy

Gatunkami najbardziej znanymi są:

• lawenda lekarska,
• lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia ) – w tym odmiany: „Dwarf blue”, „Hidcote”, „Munstead”, „Rosea”
• lawenda szypułkowa (Lavandula pedunculata )
• lawenda wielodzielna (Lavandula multifida )
• Lavandula canariensis
• Lavandula denata
• Lavandula lanata
• Lavandula latifolia
• Lavandula pinnata
• Lavandula stoechas
• Lavandula viridis

Skąd pochodzi lawenda?

Lawenda jest rośliną rejonu Morza Śródziemnego – w stanie dzikim można ją spotkać w Europie Południowej i Afryce Północnej. Są to w zależności od gatunku rośliny dwuletnie, byliny lub wieloletnie krzewy czy krzewinki o wys. 20–50 cm. tworzące gęsto rosnące krzaczki. W naszych warunkach klimatycznych najłatwiej uprawia się lawendę wąskolistną.