Geranium, anginka (pelargonia pachnąca, pelargonia szorstka) – uprawa w domu, zastosowanie lecznicze

Geranium, anginka (pelargonia pachnąca) i inne podobne pelargonie o wonnych liściach

Popularna, wieloletnia roślina doniczkowa znana w Polsce przede wszystkim pod nazwą geranium lub anginka, to tak naprawdę pelargonia pachnąca (botaniczna nazwa: Pelargonium graveolens) – gatunek rośliny należący do rodziny bodziszkowatych, która w naturalnych warunkach rośnie w południowej Afryce. W Polsce uprawiana jest uprawia wyłącznie w doniczkach - nie jest bowiem odporna na mróz i z tego powodu nie może być uprawiana w gruncie. Ma charakterystyczny, mocny, orzeźwiający zapach liści i łodyg (co ciekawe, kwiaty nie mają zapachu), który niektórzy określają jako różany ale na pewno nie jest to typowy aromat wydzielany przez kwiaty róży – bardziej cytrynowo-różany.

Ten gatunek posiada liczne odmiany, mieszańce i kultywary (czyli odmiany uprawne, a nie botaniczne). Co więcej pod ww. nazwami są również sprzedawane bardzo różne odmiany odmiany, mieszańce i kultywary od innych gatunków pelargonii o mocnym i charakterystycznym zapachu liści i łodyg takich jak:
- pelargonia szorska (Pelargonium multifidum) – bardzo podobny zapach do pelargonii pachnącej,
- pelargonia kutnerowata (Pelargonium tomentosum ) – zapach z wyraźnymi nutami mięty,
- pelargonia wonna (Pelargonium odoratissimum ) – posiada zapach jabłkowy,
- pelargonium crispum – ma wyraźny zapach cytrynowy

Wszystkie te ww. pelargonie mają podobne wymagania co do uprawy i podobne liście (które jednak mogą mieć różny pokrój i kształt - bardziej zwarty lub bardziej pierzasty).

Mają kształt małego krzewu. Uprawiane w doniczkach rzadko osiągają maksymalną wysokość 1 metra. Są z reguły przycinane zanim osiągną ok. 50 cm gdyż wtedy łodygi mają tendencję do rozkładania się na boki. Roślina ta powinna być regularnie przycinana, by poszczególne przyrosty łodyg nie przekraczały 20-30 cm – sprzyja to zachowaniu zwartego pokroju.

Liście pelargonii pachnących są bardzo mocno pachnące – ale dopiero po ich dotknięciu – potarciu. Jeżeli nikt nie dotyka liści, nie wydzielają one woni. Liście mają postrzępioną blaszkę i są dość szorstkie.

Te pelargonie (jak wszystkie inne) kwitną tylko wtedy gdy dłuższy okres (w zimie) przebywają w niskiej temperaturze (ok 3-6 stopni Celsjusza. Kwiaty (białe, blado-różowe, lub jasnofioletowe) są drobne zebrane w baldachy wyrastające na długich szypułkach z kątów liści. Nie pachną.

Uprawa pelargonii pachnącej

Pelargonia pachnąca (i inne podobne wonne pelargonie) dobrze rosną praktycznie w każdej ziemi. Oczywiście im bardziej żyzna i próchnicza gleba tym lepiej. Może być zwykła ziemia ogrodowa w workach. Preferuje stanowisko słoneczne – w cieniu jej pędy rosną dłuższe kosztem liści i zwartego pokroju. Podlewanie umiarkowane, nie lubi nadmiaru wody.

Jak już wspomniano, zimą powinna być trzymana w niskiej temperaturze ok. 3-7 °C. Ale jeżeli nie zapewnimy takich warunków nie zamiera, nie rośnie gorzej - tylko nie kwitnie.

Co 2 lata, wiosną i wczesnym latem wymaga nawożenia nawozami wieloskładnikowymi do pelargonii – warto to połączyć z przesadzeniem rośliny w nową ziemię i większą doniczkę. Regularne przycinanie wierzchołków pędów sprzyja zwartemu i gęściejszemu pokrojowi rośliny. Jeżeli tego nie robimy można co jakiś czas mocniej przyciąć zdrewniałe łodygi – szybko puszą nowe pędy.

Bardzo łatwo rozmnaża się pelargonię pachnącą. Wystarczy uciąć wierzchołek pędu z 2-4 listkami i wsadzić do szklanki wody, a jak puści po ok. 2 tygodniach korzenie – wsadzić do doniczki z ziemią. Można od razu wsadzić ucięty pęd do ziemi – też ukorzeni się – ale wtedy trzeba obficiej podlewać.

Zastosowanie

Pelargonia pachnąca jest uprawiana w Polsce jako doniczkowa ozdobna roślina pokojowa. W lecie może być oczywiście uprawiana na balkonach i tarasach a także w ogrodzie. Ale uwaga – nie przetrwa mroźnej zimy pozostając na zewnątrz.

Olejki aromatyczne (tzw. olejek geraniowy) z tej rośliny wykorzystywane są w przemyśle perfumeryjnym, a także w cukiernictwie do produkcji olejków zapachowych.

Jej liście dodawane do herbaty nadają jej aromatyczny, oryginalny smak. Niektórzy aromatyzują liśćmi tej rośliny cukier – wsadzają po prostu liść lub dwa do cukiernicy.

Ma również walory zdrowotne i lecznicze. Centrum Medyczne ENEL-MED S.A. na swojej stronie internetowej informuje, że olejek z geranium (czyli wg tego źródła: pelargonii szorstkiej):
- zawiera flawonoidy, kwasy organiczne, witaminę C, geraniol oraz garbniki,

- ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne; zwłaszcza przeciw bakteriom gram-dodatnim oraz przeciw szczepom Candida;  znacznie wyższą aktywność przeciwdrobnoustrojową tego olejku zaobserwowano, gdy był on w stanie gazowym,

-  działa moczopędnie, przeciwbólowo, potrafi regulować gospodarkę hormonalną, wpływa na układ nerwowy.

To samo źródło wskazuje, że stosować można liście tej rośliny (jako napar a także nalewka) oraz ww. olejek geraniowy. Olejek z geranium stosowany zewnętrznie może łagodzić objawy infekcji skóry (np. opryszczkę), zalecany jest przy problemach z cerą trądzikową, egzemą, cellulitem, łupieżem.

Inhalacje z użyciem olejku mogą pomóc także w razie bólu gardła, schorzeń uszu i dróg oddechowych. Napar z geranium (zalewamy wrzątkiem kilka dużych liści i zaparzamy 10-15 minut) można pić wspomagająco przy leczeniu przeziębień a także stosować do odkażającego płukania jamy ustnej i gardła. 

Apteka Internetowa Cefarm24.pl na swoim blogu informuje m.in.:
Anginka na ból ucha to sprawdzone rozwiązanie, które pomaga uporać się z zapaleniem ucha i jego obrzękiem. Wystarczy urwać listek rośliny, zgnieść go w dłoni i uformować z niego kulkę, którą ostrożnie umieszczamy wewnątrz ucha. Geranium działa przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Niszczy bakterie i wirusy, a przy tym łagodzi obrzęki. Z liści rośliny możesz zrobić okład na bolące stawy.