Tradycje świąt Bożego Narodzenia - najważniejsze polskie zwyczaje

• Tradycje Bożego Narodzenia w Polsce — ubieranie choinki
• Zwyczaje świąteczne — łamanie się opłatkiem
• Sianko pod obrusem — zwyczaje bożonarodzeniowe w Polsce
• Tradycje świąteczne dla dzieci — dawanie prezentów
• Tradycje świąt Bożego Narodzenia — 12 potraw
• Śpiewanie kolęd — świąteczny zwyczaj
• Dodatkowe nakrycie przy wigilijnym stole
• Pierwsza gwiazdka na niebie
• Prezenty pod choinką

Tradycje Bożego Narodzenia w Polsce — ubieranie choinki

Nieważne, czy jest żywa czy sztuczna, mała czy duża — bez choinki ciężko nam wyobrazić sobie święta Bożego Narodzenia, to ich nieodłączny element. To drzewko pojawiło się na terenach polskich na przełomie XIX i XX wieku, najpierw u szlachty i mieszczan, później także w izbach wiejskich, dziś nieomal w każdym domu. A jak ją ozdabiamy? Tu panuje pełna dowolność. Na pewno nie może zabraknąć na niej światełek, są łańcuchy, bombki, cukierki, zabawki, na czubku widnieje gwiazda. Ozdoby choinkowe w dużej części można wykonać również własnoręcznie. Panuje też swoista moda na kolorystykę ozdób choinkowych w danym roku, np. na czerwono-złoto czy granatowo-srebrna. Jeśli decydujemy się na żywo drzewko zazwyczaj wybieramy jodłę, sosnę lub świerk.

Zwyczaje świąteczne — łamanie się opłatkiem

Słowo „opłatek” swoją etymologię ma w języku łacińskim, gdzie „oblatum” oznacza dar ofiarny. Jak podaje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego — Polska to jedyny kraj, gdzie rozpowszechniony jest zwyczaj łamania się opłatkiem przy wieczerzy wigilijnej. Dzielenie się opłatkiem i składanie życzeń rozpoczyna kolację. Ten obrządek, często niezwykle wzruszający, bywa dla niektórych krępujący — gdy np. jesteśmy w gościnie i przełamujemy się opłatkiem z osobami, których nie znamy za dobrze. Zdarza się też, że kawałki opłatka wysyłamy do bliskich razem z kartką świąteczną — w ten sposób możemy się podzielić na odległość.

Sianko pod obrusem — zwyczaje bożonarodzeniowe w Polsce

Pod, najczęściej śnieżnobiałym i wyprasowanym, obrusem nie może zabraknąć sianka. Niegdyś siano rozłożone było w po całym domu, po to, aby bliscy przybywający pod postacią duchów mogły spokojnie i wygodnie dostać się do stołu, a domownicy zagwarantowali sobie obfitość. Dziś wystarczy odrobina, aby zapewnić sobie dobrobyt na kolejny rok. Często na sianku na talerzyku kładziemy opłatek, aby później się nim przełamać.

Tradycje świąteczne dla dzieci — dawanie prezentów

Jeden z najprzyjemniejszych zwyczajów bożonarodzeniowych, nie tylko dla najmłodszych członków rodziny, to dawanie prezentów. A pierwszym Świętym Mikołajem, pierwowzorem tego znanego dziś, był biskupem z Miry i żył na przełomie III i IV w., zasłynął pomocą potrzebującym i czynieniem cudów. Dziś, myśląc o Świętym Mikołaju, widzimy raczej pulchnego mężczyznę w czerwonym kubraku, z białą brodą i zastępem reniferów. W niektórych regionach Polski świętego Mikołaja zastępuje Gwiazdor, często w parze z Aniołkiem, a gdzieniegdzie zachował się jeszcze Dziadek Mróz. W Polsce prezenty świąteczne wręcza się zazwyczaj po wigilijnej kolacji.

Tradycje świąt Bożego Narodzenia — 12 potraw

Dwunastu apostołów lub dwanaście miesięcy w roku, te dwie interpretacje symboliki dwunastu potraw na wigilijnym stole pojawiają się najczęściej. W zależności od regionu Polski, niektóre potrawy mogą się różnić, jednak przeważnie na stole możemy znaleźć: barszcz czerwony z uszkami, śledzie, karpia, kutię, kapustę wigilijną, kompot z suszu, pierogi z kapustą i grzybami, zupę grzybową, kluski z makiem, piernik, makowiec, chleb. Zgodnie z tradycją powinniśmy skosztować chociaż odrobinę z każdej potrawy, aby w kolejnym roku zapewnić sobie szczęście i dobrobyt. Co nie powinno być trudne, ponieważ po całym dniu postu, do wieczerzy wigilijnej zasiadamy głodni. Zwyczaj mówi też, że nie należy odchodzić od stołu przed zakończeniem kolacji – aby żaden z domowników nie umarł.

Śpiewanie kolęd — świąteczny zwyczaj

Wspólne rodzinne kolędowanie to przepiękna tradycja, dzięki której tworzy się magiczna atmosfera. Niegdyś kolęda była pieśnią noworoczną, a słowo to wywodziło się od łacińskiego calendae, to znaczy pierwszy dzień miesiąca, czyli dawniej po prostu pierwszy dzień roku. Kolęda z wątkami życia codziennego nazywana jest pastorałką. Jedną z najpopularniejszych kolęd na świecie jest „Cicha noc”, która po raz pierwszy została wykonana w 1818 roku w Austrii i została przetłumaczona na ponad 300 języków i dialektów.

Dodatkowe nakrycie przy wigilijnym stole

Pięknym i przejmującym zwyczajem jest zostawienie dodatkowego nakrycia na wigilijnym stole. Ta prastara tradycja wywodzi się jeszcze z czasów przedchrześcijańskich, gdy talerz i pożywienie czekały zimą na zbłąkane dusze krewnych. Z czasem zwyczaj ewoluował w zostawianie nakrycia dla strudzonego wędrowca, prosto z podróży, któremu nie wolno było odmówić gościny. Dziś dodatkowy pusty talerz na stole w Wigilię ma raczej wydźwięk symboliczny, bywa, że zostawiamy go dla krewnych, którzy z jakiegoś powodu nie mogli znaleźć się z nami przy jednym stole.

Pierwsza gwiazdka na niebie

Zgodnie z tradycją, z kolacją wigilijną czekamy, aż na niebie pojawi się pierwsza gwiazdka. Jest ona bezpośrednim symbolicznym nawiązaniem do Gwiazdy Betlejemskiej, którą, według Biblii, ujrzeli Trzej Królowie, a która oznaczała narodziny Jezusa. Często w wieczór wigilijny rodzice proszą dzieci, aby wypatrywały na niebie pierwszej gwiazdki. Gdy rozbłyśnie to znak, że można zasiadać do kolacji. Cały dzień przed wieczerzą jest wyjątkowy, zwracamy uwagę na to, co się dzieję, albowiem „jaka Wigilia, taki cały rok”.

Prezenty pod choinką

Zgodnie z bożonarodzeniową tradycją, po kolacji, pod świątecznym drzewkiem czekają na nas podarunki od św. Mikołaja (czyt. najbliższych). W dawniejszych czasach prezenty otrzymywały tylko dzieci i zazwyczaj znajdowały pod choinką pierniki, orzechy, jabłka. Dziś obdarowujemy się nawzajem, często wcześniej tworząc listy prezentów, aby dostać to, o czym marzymy. Na pewno nikt jednak nie chce znaleźć pod choinką rózgi.