Zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego

Przyznanie gospodarstwa rolnego jednemu ze współwłaścicieli

Zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego może nastąpić przez podział tego gospodarstwa. W przypadku gdy, podział byłby sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele. W sytuacji braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, o ile interes społeczno-gospodarczy nie przemawia za wyborem innego współwłaściciela. Jeżeli warunki otrzymania gospodarstwa rolnego spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.  

Sprzedaż gospodarstwa rolnego

Zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego może również nastąpić przez jego sprzedaż. Sąd zarządza sprzedaż gospodarstwa na wniosek wszystkich współwłaścicieli. Sąd zarządza także sprzedaż w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.  

Zobacz: Zakup działki budowlanej – o czym należy pamiętać?

Uprawnienie do otrzymania spłaty

Każdy współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności nie otrzymał gospodarstwa rolnego ani jego części w naturze, uprawniony jest do otrzymania spłaty. Wysokość spłat ustala się na podstawie porozumienia współwłaścicieli. W przypadku braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być obniżone. Określając stopień ich obniżenia bierze się pod uwagę:  

 – typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności,  

 – sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania.  

Obniżenie spłat nie wyklucza możliwości rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty.

Zbycie nieruchomości rolnych przed upływem pięciu lat od zniesienia współwłasności

Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem 5 lat od chwili zniesienia współwłasności, ma obowiązek pozostałym współwłaścicielom, jeżeli przypadły im spłaty niższe od należnych, wydać – proporcjonalnie do wielkości ich udziałów – korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.  

Uprawnienie do zamieszkiwania w gospodarstwie po zniesieniu współwłasności

Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części, ale do chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednak nie dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności są małoletni – nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności. Powyższe ograniczenie nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy. 

Zobacz serwis: Dom i działka

Podstawa prawna

Kodeks cywilny