REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Cytryniec chiński – oryginalne pnącze z dekoracyjnymi owocami o 5 smakach. Jak uprawiać w ogrodzie? Jak jeść?

Cytryniec chiński - schisandra chinensis - owoce
Cytryniec chiński – oryginalne pnącze z dekoracyjnymi owocami o 5 smakach. Jak uprawiać w ogrodzie? Jak jeść?
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Nadal mało znanym w Polsce pnączem a zdecydowanie wartym posadzenia w ogrodzie jest cytryniec chiński. Jeżeli znajdziemy mu słoneczne miejsce, podporę co najmniej 3-4 metrową i zapewnimy wilgotną, żyzną glebę, to odwdzięczy się drobnymi czerwonymi, jadalnymi i korzystnie wpływającymi na zdrowie owocami. Owoce te mają 5 smaków. Naprawdę, sprawdziliśmy! Oprócz tego roślina ta jest od tysięcy lat wykorzystywana w medycynie chińskiej, a jej korzystny wpływ na zdrowie człowieka potwierdzają współcześni naukowcy.

Cytryniec chiński

Cytryniec chiński (Schisandra chinensis), to pnącze rosnące naturalnie w północnych Chinach, Japonii, Korei i na wschodnich krańcach Rosji. Bez problemu rośnie i owocuje w Polsce, bo wytrzymuje mrozy do -35-40 stopni Celsjusza. Kwitnie pod koniec maja i na początku czerwca drobnymi, niepozornymi kwiatami w kolorze biało-żółtawym.

REKLAMA

Cytryniec chiński - schisandra chinensis - kwiaty

 

Cytryniec chiński - schisandra chinensis - kwiaty

Shutterstock

Owoce cytryńca chińskiego dojrzewają w Polsce pod koniec sierpnia i na początku września. Są to drobne (5–9 mm średnicy) czerwone jagody a właściwie – w nomenklaturze botanicznej - jest to owoc złożony w postaci gron oblepionych czerwonymi kulkami- dochodzących do ok. 7-9 cm długości.

Obecnie popularność zyskuje ukraińska odmiana cytryńca chińskiego Sadova No 1, która ma największe owoce o matowym odcieniu czerwieni.

Ważne

Uwaga! Bywają odmiany cytryńca dwupienne, czyli aby mieć owoce trzeba posadzić obok siebie egzemplarz męski i żeński. Ale większość odmian jest jednopienna (samopylna), gdzie na jednej roślinie są kwiaty męskie i żeńskie.

Cytryniec chiński - schisandra chinensis - owoce

Cytryniec chiński - schisandra chinensis - owoce

 

Shutterstock

Uprawa cytryńca chińskiego

Cytryniec chiński najlepiej rośnie w miejscu słonecznym ale raczej nie w pełnym słońcu. Oczywiście doceni glebę żyzną, próchniczą ale poradzi sobie i na gorszych glebach. Warto zasilać cytryniec regularnie na wiosnę kompostem czy nawozem wieloskładnikowym. Dobrze, jeżeli miejsce, gdzie posadzony jest cytryniec jest zaciszne, osłonięte od wiatru.

Gleba powinna być lekko kwaśna (ok. 6,5-6,8 pH) Bardzo ważne jest utrzymywanie gleby pod cytryńcem w stałej ale umiarkowanej wilgotności – ta roślina źle znosi suszę ale nie lubi też zalewania. Dlatego warto też ściółkować glebę, bo zmniejsza to parowanie wody z gleby – w takim przypadku wystarczy podlewać co 3-4 dni.

Z reguły nie jest konieczne przycinanie cytryńca chińskiego. Najlepiej prowadzić go przy poziomej podporze (np. podwyższona siatka lub kratka wysoka przynajmniej do ok. 3-4 m), to najczęściej rozrasta się na niej wzdłuż i słońce dociera do większości owoców. Sprzyja to owocowaniu i smakowi owoców. Można jedynie czasem przyciąć (luty, marzec) te pędy, które rosną prostopadle do podpory i zacieniają pędy obrastające podporę.

Cytryniec jest bardzo odporny na choroby i szkodniki występujące w Polsce. Wyjątkiem jest przędziorek chmielowiec, który czasem skutecznie atakuje tę roślinę. W takim przypadku dość skuteczne są wodne wyciągi z czosnku lub z łusek cebuli albo biopreparat SPIDEX 2000

Smak owoców

W Chinach i Korei cytryniec chiński jest nazywany owocem o pięciu smakach. Wynika to z faktu, że słodkawy smak mają osłonki owoców, bardzo kwaśny jest miąższ owoców, nasiona (drobne pesteczki w owocach mają po rozgryzieniu smak gorzki z pikantnym posmakiem. Natomiast wyciąg z nasion ma słonawy posmak. Jeżeli żujemy rozgryzione pesteczki cytryńca ten słonawy smak też się pojawia.

 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Cytryniec chiński – zastosowanie w medycynie i kuchni

Można spożywać zarówno owoce cytryńca, jak i jego liście a nawet korę. Stosuje się m.in.:
- napary z owoców (świeżych i suszonych), liści i wierzchołków pędów cytryńca,
- odwary z liści i kory,
- nalewkę z owoców.
Można też jeść i surowe owoce.

Cytryniec chiński - schisandra chinensis - owoce suszone

 

Cytryniec chiński - schisandra chinensis - owoce suszone

Shutterstock

REKLAMA

Na stronie Uniwersytetu Jagiellońskiego jest w następujący sposób zapowiadana publikacja naukowa „Phenolic acid and flavonoid production in agar, agitated and bioreactor-grown microshoot cultures of Schisandra chinensis cv. Sadova No. 1 – A valuable medicinal plant”, której autorami są: Szopa A., Klimek-Szczykutowicz M., Kokotkiewicz A., Dziurka M., Luczkiewicz M., Ekiert H.:

Schisandra chinensis (cytryniec chiński), to wschodnioazjatycka roślina lecznicza, znana z tradycyjnej medycyny chińskiej. Owoce cytryńca chińskiego, to surowiec farmakopealny o udokumentowanej badaniami naukowymi aktywności, m.in. hepatoregenerującej, adaptogennej, immunostymulującej i przeciwnowotoworowej.(…)

Znawca ziołolecznictwa dr Henryk Różański pisze o cytryńcu chińskim:

Liście, owoce, pędy i kora zawierają olejek eteryczny – od 1,2 do ok. 3%, przy czym kora zawiera około 2,5-3%, nasiona od 1 do 2%, miąższ owoców około 0,3-0,5%, a liście ok. 0,5% olejku lotnego, bogatego w aldehydy oraz ketony (ok. 20%)

Owoce zawierają kwas jabłkowy (10%), kwas cytrynowy (8-12%), kwas winowy (3-5%), bursztynowy, pektyny, fosfolipidy, fitosterole, witaminę C (ok. 350-600 mg/100 g suchych owoców), karoteny, tokoferole (ok. 30 mg/100 g suchych owoców!), garbniki (katechinowe), cukry (ok. 1,5-2%), alkohole cukrowe (mannitol, sorbitol); fitosterole (stigmasterol, beta-sitosterol); cykliczne dipeptydy;  saponiny triterpenowe (kwas ursolowy), ponadto aktywny farmakologicznie olejek eteryczny (0,3-2%) bogaty w cytral, seskwikaren, beta-2-bisabolen, alfa-ylangen, alfa- i beta-chamigren i chamigrenal. W nasionach jest około 34% tłustego oleju. Spośród lignanów występują andżeloilogomisyna (angeloylgomisin) O, P, Q, gomisyna A-J, K1, K2, K3, L1, L2, M1, M2, N, O i R, schizandrole, benzylogomisyna, schizandyny.

Lignany są obecne we wszystkich częściach rośliny, ale najwięcej jest ich w korze (ok. 10% schizandryn) oraz całych owocach wraz z nasionami (ok. 5% schizandryn).  W pędach jest od 2 do 10% lignanów. Lignany mają strukturę dibenzocyklooktanu. Do lignanów należą: schizandryna A, schizandryna B, schizandryna C, gamma-schizandryna (racemiczna forma schizandryny B), gomisyna (gomisin) A, gomisyna N.
(…) Owoce są używane do produkcji kwaśnych potraw i napojów (orzeźwiających kompotów, soków), nalewek oraz mieszanek herbacianych (polecam łączyć z głogiem, dziką różą, aronią, bzem czarnym, dereniem, hibiskusem); uzupełniają dietę w karoteny (prowitamina A), witaminę E, łatwo przyswajalne żelazo, magnez, fosfor, wapń i krzem.

Cytryniec chiński - schisandra chinensis - owoce

Cytryniec chiński - schisandra chinensis - owoce

Cytryniec chiński - schisandra chinensis - owoce

Shutterstock

W bogatym i udokumentowanym literaturą naukową opracowaniu na stronie NeuroEkspert Encyklopedia Neurofisjologii wskazano między innymi, że 

REKLAMA

Cytryniec chiński zaliczany jest do roślin adaptogennych. (…) Przynależność do tej grupy wynika z faktu, że gatunek ten zwiększa zdolność organizmu do przystosowania się do zmieniających się warunków środowiskowych oraz podnosi jego odporność na szkodliwy wpływ czynników stresowych. Poprawia również metabolizm mózgowia, czyli pobudza procesy poznawcze, analityczne oraz kojarzeniowe. Dodatkowo Schisandra wykazuje działanie neuroprotekcyjne (przeciwdziała bądź hamuje zmiany zanikowe w centralnym układzie nerwowym). Roślina ta została także sklasyfikowana jako silny antyutleniacz. W związku z czym działa ochronnie oraz przeciwzapalnie. Lignany obecne w cytryńcu zapobiegają uszkodzeniom wątroby, a także przyspieszają procesy jej regeneracji, czyli działają hepatoprotekcyjnie. Ponadto wyciąg z owoców cytryńca wpływa korzystnie na sprawność seksualną mężczyzn oraz zwiększa pożądanie u kobiet. W efekcie roślinie tej przypisuje się funkcje prolibidalną.

(…) Schisandra chinensis jest znana w tradycyjnej medycynie chińskiej jako “tonik wątrobowy”. W przeciągu ostatnich 40 lat przeprowadzono liczne doświadczenia, które potwierdzają hepatoprotekcyjne właściwości cytryńca. (…) Za właściwości hepatoprotekcyjne cytryńca odpowiadają przede wszystkim zawarte w nim związki aktywne z grupy lignan. Udowodniono, że przyspieszają one regenerację wątroby w przypadku jej wirusowego zapalenia, a także w stanach zapalnych wywołanych różnymi czynnikami chemicznymi.

(…) Cytryniec chiński został sklasyfikowany jako stymulant ośrodkowego układu nerwowego. Wynika to z jego wpływu na zwiększenie reakcji odruchowych, a także poprawę sprawności umysłowej. W Chinach od dawna roślina ta jest wykorzystywana jako lek na depresję oraz w przypadku nadmiernego pobudzenia czy drażliwości i utraty pamięci. W tradycyjnej medycynie chińskiej panuje powszechne przekonanie, że Schisandra działa uspokajająco na ośrodkowy układ nerwowy, dzięki czemu stosuje się ją do walki z bezsennością.Obecne w cytryńcu składniki aktywne skutecznie chronią komórki nerwowe przed szkodliwym wpływem wolnych rodników powstałych z rozkładu nadtlenków, które uszkadzając neurony prowadzą do rozwoju chorób neurodegeneracyjnych (Alzheimer, choroba Parkinsona czy choroba Huntingtona). Schisandra chinensis wykazuje więc działanie neuroprotekcyjne. (…)

Herbapol Lublin informuje też, że:

Najważniejszą grupą związków obecną w owocach cytryńca chińskiego są lignany. Ponadto owoce są bogate w kwasy organiczne, witaminy i sole mineralne. Cytryniec zawiera również cukry, garbniki oraz olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest cytral o zapachu przypominającym tradycyjną cytrynę.
(…) Owoce cytryńca wykazują właściwości antyoksydacyjne i immunostymulujące, dzięki czemu opóźniają proces starzenia się skóry.  Działają również przeciwzapalnie, likwidują przebarwienia, aktywizują syntezę kolagenu, a także hamują nadmierne wytwarzanie łoju.

Od siebie dodam, że owoce i liście cytryńca dodawane do kompotów ze „zwykłych” owoców (wiśni, czarnej porzeczki, śliwek, jabłek etc.) dodają im charakterystycznego, oryginalnego posmaku. Oczywiście herbatka z samego cytryńca (owoców lub liści) też ma niepowtarzalny, niepodobny do niczego innego smak.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Nieruchomości
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Ceny materiałów budowlanych - prognozy 2024

    Co z cenami materiałów budowlanych w 2024 roku? Ostatnie wyliczenia pokazują, że ceny materiałów budowlanych spadają już kolejny miesiąc z rzędu. Niekoniecznie mamy jednak do czynienia ze stałym trendem. Może być to korekta, spowodowana nadmiernym wywindowaniem cen w ubiegłym roku. Pojawia się również pytanie, jak na to wszystko wpłynie nowy program mieszkaniowy “Mieszkanie na start”, proponowany przez rząd.

    Czy Polacy chętnie kupują nowe mieszkania w tym roku?

    Czy Polacy są zainteresowani kupnem nowych mieszkań? Czy decyzja o zakupie przekładana jest do czasu ruszenia nowego rządowego programu? Czy deweloperzy są zadowoleni z wyników sprzedaży i jakich rezultatów spodziewają się w 2024 roku?

    Nowelizacja dyrektywy budynkowej: jak pilna potrzeba termomodernizacji budynków zmieni rynek usług budowlanych w Polsce

    Termomodernizacja budynków stała się właśnie jednym z kluczowych działań mających na celu poprawę efektywności energetycznej budynków. To skutek nowelizacji dyrektywy budynkowej, przyjętej 12 marca 2024 r. przez Parlament Europejski. Zgodnie z nią między innymi od 2030 r. wszystkie nowe budynki muszą być zeroemisyjne, a te już istniejące – zmodernizowane.

    Jak zaprosić batmana do ogrodu?

    Możesz mieć batmana we własnym ogrodzie. Taki bohater potrafi zjeść od kilkuset do 2000 komarów jednej nocy i uchronić od niechcianych ukąszeń. Jak zwabić nietoperze do ogrodu? Jest na to kilka sposobów.

    REKLAMA

    W Polsce rynek nieruchomości premium zyskuje na wartości, ale w porównaniu do Europy Zachodniej jest wiele do nadrobienia

    W Polsce rośnie rynek nieruchomości premium. Największy potencjał w tym zakresie mają Warszawa, Gdańsk, Wrocław, Kraków i Gdynia.

    Mało gruntów pod budownictwo mieszkaniowe. Jak temu zaradzić? Postulat odblokowania dostępu do gruntów KZN

    Ostatnie lata dla rynku nieruchomości w Polsce to pasmo wyzwań. Zwłaszcza tempo wzrostu cen gruntów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, utrzymujące się na poziomie około 20 proc. rocznie, miało istotny wpływ na dynamiczne zwiększanie się cen na rynku. Obecnie sektor stoi przed jeszcze poważniejszym problemem: brakiem dostępnych działek pod nowe inwestycje. Dotyka on przede wszystkim miast, gdzie grunty stają się towarem deficytowym, a konkurencja między inwestorami osiąga zenit.

    Sprawdź, czy twój kompostownik jest legalny

    Kompostownik na odpady kuchenne i skoszoną trawę to bardzo przydatny element ogrodu.  Dzięki niemu uzyskujemy naturalny nawóz, który użyźnia warzywnik i ogród. Warto jednak pamiętać, o tym że umieszczenie na działce kompostownika podlega pewnym prawnym ograniczeniom. Nie jest zatem wcale obojętne, gdzie i jakiej wielkości kompostownik postawimy na swojej działce.

    Rozszerzenie solidarnej odpowiedzialności inwestora w branży budowlanej. Jak zmienia się orzecznictwo sądów?

    Ze swoją złożonością i różnorodnością procesów branża budowlana stanowi obszar, w którym interpretacja przepisów prawnych oraz orzecznictwo sądowe mają kluczowe znaczenie dla funkcjonowania rynku. Jednym z istotnych aspektów tego obszaru jest solidarna odpowiedzialność inwestora, której zakres i interpretacja w ostatnich latach podlegają dynamicznym zmianom - pisze Mateusz Chmura, radca prawny z Kancelarii Chmura i Partnerzy sp. p.

    REKLAMA

    Klimatyzacja w bloku

    Czy to już czas pomyśleć o klimatyzacji? Jak najbardziej. Czy mieszkańcy bloków również mogą skorzystać z dobrodziejstw tego urządzenia? Tak, ale pod pewnymi warunkami. 

    Budowa domu bez pozwolenia 2024: tylko o powierzchni do 70 mkw. czy większych, czy warto skorzystać z tej możliwości

    Umożliwiający budowę domów do 70 mkw. Powierzchni bez zezwolenia program Dom bez formalności działa już ponad dwa lata. Poprzedni rząd liczył, że ożywi on budownictwo jednorodzinne. W ubiegły roku na podobnych zasadach miało być możliwe budowanie domów większych, ale ostatecznie do zmiany prawa nie doszło.

    REKLAMA