REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Porzeczka w ogrodzie - czerwona, czarna, biała - uprawa, odmiany

Porzeczka w ogrodzie - czerwona, czarna, biała - uprawa, odmiany
Porzeczka w ogrodzie - czerwona, czarna, biała - uprawa, odmiany
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Porzeczki, to jedne z najczęściej sadzonych krzewów owocowych w Polsce. Są to rośliny dość łatwe w uprawie, odporne na mróz i gwarantujące zdrowe owoce. Jak uprawiać porzeczki w swoim ogrodzie? Jakie odmiany wybrać?

Porzeczka czerwona, czarna i biała – podobieństwa i różnice

Zacznijmy od tego, że botanicznie porzeczka (Ribes) to rodzaj krzewów z rodziny agrestowatych (Grossulariaceae). Na świecie zidentyfikowano dotąd ponad 190 gatunków porzeczek ale w Polsce uprawiane są przede wszystkim porzeczki czarne, czerwone i rzadziej białe.

Porzeczka czarna (Ribes nigrum) to odrębny gatunek porzeczki o oryginalnie pachnących i tak samo smakujących czarnych (po dojrzeniu) owocach bogatych w witaminy (zwłaszcza witaminę C i PP). Krzew porzeczki czarnej osiąga do 2 m wysokości. Kwitnie niepozornymi kwiatkami od kwietnia do maja, a owoce dojrzewają w lipcu.

Owoce czarnej porzeczki są oczywiście jadalne na surowo i w ten sposób dostarczamy naszemu organizmowi bogaty zestaw witamin, mikro- i makroelementów, które te owoce posiadają. 

Jak informuje Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, czarne porzeczki są jednym z najlepszych naturalnych źródeł witaminy C, folianów, beta karotenu, a także witamin z grupy B (B1,B2, B6, PP) oraz składników mineralnych: potasu, sodu, żelaza, wapnia, związków siarki i magnezu. Dostarczają rzadkich mikroelementów m.in.: chloru, cynku, miedzi, boru, jodu, kobaltu, molibdenu i manganu. Porzeczka to owoc, którego spożywanie redukuje poziom złego cholesterolu oraz cukru we krwi. Dzięki dużej zawartości przeciwutleniaczy sprawdza się w profilaktyce zdrowotnej. Z uwagi na zawartości antocyjanów, rutyny i kwercetyny owocom tym przypisuje się właściwości antybakteryjne i oczyszczające.

Owoce czarnej porzeczki są też często wykorzystywane do przetworów (dżemy, soki, wina, kompoty), czy jako składnik domowych wypieków. Warto też wiedzieć, że również liście czarnej porzeczki są stosowane w ziołolecznictwie i można z nich parzyć smaczne herbatki o właściwościach bakteriobójczych i grzybobójczych, a także korzystnie działające na układ pokarmowy. 

REKLAMA

czarna porzeczka

 

czarna porzeczka

Shutterstock

Porzeczka czerwona (inaczej: zwyczajna) (Ribes rubrum) różni się od porzeczki czarnej przede wszystkim kolorem owoców (są czerwone po dojrzeniu) i brakiem charakterystycznego zapachu i smaku jaki ma czarna porzeczka. Owoce porzeczki czerwonej są bardziej kwaśne od owoców porzeczki czarnej, które czasem (zwłaszcza jeżeli dojrzewają w pełnym słońcu) mają zauważalną słodycz. Owoce porzeczki czerwonej mają też podobny do owoców porzeczki czarnej zestaw witamin i innych substancji odżywczych – tylko ilość tych substancji jest nieco mniejsza.
Poza tym wielkość krzaków porzeczki czerwonej (do 2 m) i termin dojrzewania owoców jest zbliżony do porzeczki czarnej (lipiec).

czerwona porzeczka

 

czerwona porzeczka

Shutterstock

Biała porzeczka – tu ważna uwaga, że tą nazwą polscy ogrodnicy i działkowcy (a więc i my w tym artykule) określają porzeczki o białych owocach (a tak naprawdę nie tyle białych, co słomkowo-przezroczystych), które są albinotycznymi odmianami powstałymi z porzeczki zwyczajnej/czerwonej i porzeczki skalnej. Owoce białej porzeczki są mniej kwaśne od porzeczki czerwonej.

porzeczka biała

 

porzeczka biała

Shutterstock

Natomiast „prawdziwa” porzeczka biała (Ribes niveum) ma  bardzo kwaśne owoce, które po dojrzeniu są fioletowe a nawet niebiesko-czarne.

Uprawa porzeczek

Uprawa wyżej wskazanych gatunków jest bardzo podobna więc w przypadku upraw amatorskich można omówić jednocześnie wymagania glebowe i zasady uprawy tych roślin.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Gleba

Porzeczki najlepiej rosną w żyznej, dobrze nawożonej glebie o odczynie lekko kwaśnym (pH od 6,2 do 6,7). Nie mogą to być gleby podmokłe - poziom wody gruntowej nie powinien być wyższy niż 50-60 cm od powierzchni gleby. Pod uprawę porzeczek bardzo dobre są gleby lessowe. Porzeczki gorzej rosną na glebach piaszczystych i ciężkich.

Stanowisko

Porzeczki najlepiej rosną na stanowiskach słonecznych. Ale tolerują też półcieniste choć owoce będą wtedy bardziej kwaśne.

Sadzenie

Najlepszym terminem sadzenia porzeczek jest jesień, w czasie której częściej padają deszcze, co sprzyja dobremu ukorzenieniu się roślin przed zimą. Dotyczy to zwłaszcza czarnej porzeczki, która rozpoczyna wegetację wczesną wiosną. Oczywiście sadzonki sprzedawane w doniczkach (co jest obecnie standardem) można sadzić przez cały rok (oprócz zimy). Porzeczki sadzi się co ok. 80-100 cm na głębokość ok. 5 cm niżej niż rosły w szkółce (doniczce).

Pielęgnacja

Porzeczki wymagają regularnego przycinania starszych pędów, co pomaga zachować formę krzewu (starsze pędy wyrastają w górę lub rozkładają się na boki), zapewnia lepszą jakość owoców i odmładza krzew. Eksperci zalecają wycinanie 4-letnich pędów porzeczki czarnej (czyli tych które już owocowały 3 razy)  oraz 5-letnich pędów porzeczki czerwonej. Im starsze pędy porzeczek tym ciemniejszy mają kolor – brunatny a nawet czarny. Najlepiej przycinać krzewy na przedwiośniu.

Tak jak i inne rośliny, porzeczki docenią zabiegi odchwaszczające lub zapobiegające wzrostowi chwastów w bezpośredniej bliskości krzaka porzeczki. Dobrym sposobem jest ściółkowanie krzaków porzeczek przynajmniej w promieniu ok. 40 cm np. ściętą trawą, słomą, kompostem czy nawet agrowłókniną, co dodatkowo zmniejsza parowanie wody z gleby.

Nawożenie

Porzeczki są krzewami owocującymi, które potrzebują regularnego nawożenia. Na wiosnę krzewy można nawozić nawozem wieloskładnikowym, który zawiera azot, fosfor i potas. W czasie kwitnienia i owocowania warto zastosować nawożenie potasowe i fosforowe, które poprawiają jakość owoców.
Szczególnie cennym nawozem dla porzeczek jest obornik a także kompost. Obornika nie można stosować na gleby zalane wodą, przykryte śniegiem lub zamarznięte do głębokości 30 cm. Dobrze przefermentowany obornik można zastosować nawet bezpośrednio przed sadzeniem.

Podlewanie

Porzeczki czerwone i białe potrzebują regularnego i obfitego podlewania. Szczególnie dużo wody potrzebują w czasie kwitnienia.

 

Jakie odmiany porzeczek wybrać?

Porzeczki czerwone – najpopularniejsze odmiany polecane przez ekspertów

Jonkheer Van Tets - to jedna z najwcześniej owocujących odmian, owoce dojrzewają już pod koniec czerwca. Owoce są średniej wielkości, o intensywnym czerwonym kolorze. Dość odporny na choroby grzybowe, wrażliwy na wiosenne przymrozki.

Detvan – owoce dojrzewają od początku lipca i są duże ciemnoczerwone, słodko-kwaśne.

Gąbińska - wczesna odmiana, owoce dojrzewają od początku lipca i są duże ciemnoczerwone, smaczne. Odporna na choroby grzybowe.

Odmiany Holenderska Czerwona i Rondom są wykorzystywane przede wszystkim na większych plantacjach towarowych – owoce obu odmian dojrzewają pod koniec lipca.

Rovada – owoce dojrzewają pod koniec lipca i na początku sierpnia, są duże, słodko-kwaśne, smaczne. Odmiana plenna, odporna na choroby grzybowe, ale narażona na wyłamywanie się pędów – dlatego zaleca się uprawę tej odmiany przy drutach. 

Tatran – późna odmiana - owoce dojrzewają pod koniec lipca – odporna na choroby grzybowe.

Odmiany czarnej porzeczki 

REKLAMA

Jak wskazują Michał Koniarski, Mirosław Sitarek, Monika Kubik w artykule Wzrost i owocowanie wybranych odmian porzeczki czarnej, opublikowanym w czasopiśmie Zagadnienia Doradztwa Rolniczego Nr 2'2023:
W doświadczeniu polowym założonym jesienią 2020 roku w Sadzie Doświadczalnym IO-PIB w Dąbrowicach oceniano wzrost i owocowanie młodych krzewów trzynastu odmian porzeczki czarnej (Ribes nigrum L.). Największą liczbę pędów wegetatywnych w pierwszym roku po posadzeniu wytworzyły krzewy odmian ‘Ben Lomond’, ‘Tisel’ oraz ‘Gofert’. Najmniej pędów stwierdzono u krzewów odmian: ‘Ruben’, ‘Titania’ i ‘Bona’. 
Najdłuższe pędy miały krzewy odmian ‘Polben’ i ‘Tiben’, zaś najkrótsze - ‘Ores’, ‘Öjebyn’, ‘Polonus’ i ‘Ruben’. Najdłuższymi gronami cechowały się odmiany ‘Tisel’ i ‘Gofert’. Najkrótsze grona miały odmiany ‘Bona’, ‘Ruben’ oraz ‘Ben Lomond’.
Najwyższy plon w drugim roku po posadzeniu uzyskano z krzewów odmian: ‘Ben Lomond’, ‘Tihope’, ‘Tiben’, ‘Polben’, ‘Tisel’, ‘Gofert’. Najsłabiej plonowały: ‘Titania’, ‘Öjebyn’, ‘Ores’ oraz ‘Polonus’. 
Największe owoce, o masie ponad 2 g, wytworzyły krzewy odmiany ‘Bona’, natomiast najmniejsze owoce miały krzewy odmian ‘Polonus’ (0,9 g) i ‘Öjebyn’ (1 g). Najwyższą zawartością ekstraktu charakteryzowały się owoce odmiany ‘Gofert’, zaś najmniej ekstraktu miały owoce odmian ‘Ores’ i ‘Polben’. Pomiary intensywności zielonej barwy liści wykazały najwyższą wartość tego parametru u odmiany ‘Tines’, a najniższą – u odmian ‘Gofert’ i ‘Tisel.

Do uprawy amatorskiej w ogrodach przydomowych najczęściej poleca się odmiany:

Bona – bardzo wczesna odmiana, owoce dojrzewają od końca czerwca i początku lipca. Grona krótkie, owoce bardzo duże, jędrne, słodkie i smaczne. Średnio odporna na choroby i szkodniki.
Ceres – odmiana polska, średnio wczesna odmiana owoce dojrzewają od drugiej połowy lipca, plenna. Grona krótkie i średniej długości, owoce duże i średniej wielkości. Średnio odporna na choroby i szkodniki.
Ben Connan – wczesna odmiana, owoce dojrzewają od początku lipca. Krzewy jedne z mniejszych wśród odmian porzeczki czarnej. Owocuje obficie, owoce są duże, dość jędrne, smaczne. Dość odporna odmiana na choronby i szkodniki.

Odmiany porzeczki białej

Biała z Juterbog – najpopularniejsza w Polsce odmiana, dość odporna na choroby i warunki glebowe. Owoce średniej wielkości, słodko-kwaśne dojrzewają od połowy lipca, grona są długie. Krzew rośnie dość słabo lub średnio.

Blanka – odmiana rodzi duże owoce, zebrane w długie grona, które dojrzewają na przełomie lipca i sierpnia. Smak owoców jest słodko-kwaśny - im dłużej dojrzewają na krzaku tym są słodsze. Średnio odporne na choroby i szkodniki. Odpowiednia do bezpośredniego spożycia, jak i na przetwory.

Wiktoria - owoce porzeczki są jasno-żółte, duże, rosną zebrane w długie grona, bardzo smaczne - dojrzewają na przełomie lipca i sierpnia. Krzew osiąga do 1,5 m wysokości. Odmiana przede wszystkim deserowa do bezpośredniego spożycia – mniej się nadaje na przetwory.

oprac. Paweł Huczko

Źródła: 

Metodyka integrowanej produkcji porzeczki czarnej i czerwonej - Opracowanie zbiorowe Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach pod kierunkiem dr. hab. Barbary H. Łabanowskiej prof. nadzw. IO (luty 2020).

Wzrost i owocowanie wybranych odmian porzeczki czarnej - Michał Koniarski, Mirosław Sitarek, Monika Kubik, ZAGADNIENIA DORADZTWA ROLNICZEGO NR 2'2023.

Centralna Biblioteka Rolnicza - Rolniczy Magazyn Elektroniczny.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Nieruchomości
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Jak zaprosić batmana do ogrodu?

    Możesz mieć batmana we własnym ogrodzie. Taki bohater potrafi zjeść od kilkuset do 2000 komarów jednej nocy i uchronić od niechcianych ukąszeń. Jak zwabić nietoperze do ogrodu? Jest na to kilka sposobów.

    W Polsce rynek nieruchomości premium zyskuje na wartości, ale w porównaniu do Europy Zachodniej jest wiele do nadrobienia

    W Polsce rośnie rynek nieruchomości premium. Największy potencjał w tym zakresie mają Warszawa, Gdańsk, Wrocław, Kraków i Gdynia.

    Mało gruntów pod budownictwo mieszkaniowe. Jak temu zaradzić? Postulat odblokowania dostępu do gruntów KZN

    Ostatnie lata dla rynku nieruchomości w Polsce to pasmo wyzwań. Zwłaszcza tempo wzrostu cen gruntów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, utrzymujące się na poziomie około 20 proc. rocznie, miało istotny wpływ na dynamiczne zwiększanie się cen na rynku. Obecnie sektor stoi przed jeszcze poważniejszym problemem: brakiem dostępnych działek pod nowe inwestycje. Dotyka on przede wszystkim miast, gdzie grunty stają się towarem deficytowym, a konkurencja między inwestorami osiąga zenit.

    Sprawdź, czy twój kompostownik jest legalny

    Kompostownik na odpady kuchenne i skoszoną trawę to bardzo przydatny element ogrodu.  Dzięki niemu uzyskujemy naturalny nawóz, który użyźnia warzywnik i ogród. Warto jednak pamiętać, o tym że umieszczenie na działce kompostownika podlega pewnym prawnym ograniczeniom. Nie jest zatem wcale obojętne, gdzie i jakiej wielkości kompostownik postawimy na swojej działce.

    REKLAMA

    Rozszerzenie solidarnej odpowiedzialności inwestora w branży budowlanej. Jak zmienia się orzecznictwo sądów?

    Ze swoją złożonością i różnorodnością procesów branża budowlana stanowi obszar, w którym interpretacja przepisów prawnych oraz orzecznictwo sądowe mają kluczowe znaczenie dla funkcjonowania rynku. Jednym z istotnych aspektów tego obszaru jest solidarna odpowiedzialność inwestora, której zakres i interpretacja w ostatnich latach podlegają dynamicznym zmianom - pisze Mateusz Chmura, radca prawny z Kancelarii Chmura i Partnerzy sp. p.

    Klimatyzacja w bloku

    Czy to już czas pomyśleć o klimatyzacji? Jak najbardziej. Czy mieszkańcy bloków również mogą skorzystać z dobrodziejstw tego urządzenia? Tak, ale pod pewnymi warunkami. 

    Budowa domu bez pozwolenia 2024: tylko o powierzchni do 70 mkw. czy większych, czy warto skorzystać z tej możliwości

    Umożliwiający budowę domów do 70 mkw. Powierzchni bez zezwolenia program Dom bez formalności działa już ponad dwa lata. Poprzedni rząd liczył, że ożywi on budownictwo jednorodzinne. W ubiegły roku na podobnych zasadach miało być możliwe budowanie domów większych, ale ostatecznie do zmiany prawa nie doszło.

    Kto decyduje się na budowę domu na zgłoszenie?

    Budowa domu na zgłoszenie. 2,8 tys. domów jednorodzinnych o powierzchni budowy nieprzekraczającej 70 m kw. powstanie w ramach programu "Dom bez formalności”. 

    REKLAMA

    Wakacje kredytowe 2024 - projekt ustawy ustala nowe warunki

    Wakacje kredytowe 2024 - ile kredytów obejmie nowa ustawa przedłużająca wakacje kredytowe? Jak zmieniają się warunki skorzystania z wakacji kredytowych? Ile razy będzie można wstrzymać opłacanie raty kredytowej i przez ile miesięcy?

    Czyste Powietrze. NFOŚiGW zaleca ostrożność przy kupnie pomp ciepła do czasu zmian w programie

    Po 13 czerwca 2024 r. dotacje z Funduszu będzie można otrzymać tylko do pomp będących na specjalnej liście. Ma ona gwarantować, że oferowane urządzenia są zgodne z deklarowanymi parametrami.

    REKLAMA