Rolnicy będą równiejsi niż inni w sądzie oraz konieczna obowiązkowa zgoda na wiejskie uciążliwości przy zakupie nieruchomości na wsi - jest już projekt reformy "lex rolnik"

• Przewrót w relacjach między rolnikami a nowymi mieszkańcami wsi, którzy uciekli tam z miasta
• Obowiązkowe oświadczenie u notariusza przy kupnie nieruchomości za miastem - kupujesz dom na wsi, to masz nie narzekać na uroki wiejskiego życia
• Rolnik z domniemaniem niewinności w sporach sąsiedzkich - czyli wszyscy są równi, ale niektórzy będą równiejsi? Czy to tylko wyrównanie szans?
• Koniec z mandatami i karami za nocne żniwa - jeżeli trzeba, to kombajny będą pracować całą noc
• Dlaczego ministerstwo wprowadza te zmiany?
• Co dalej z projektem?
• Podsumowanie reformy "lex rolnik" w pytaniach i odpowiedziach

Przewrót w relacjach między rolnikami a nowymi mieszkańcami wsi, którzy uciekli tam z miasta

Resort rolnictwa właśnie opublikował projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony rolniczych funkcji produkcyjnych wsi. Te zmiany odczuje każdy, kto planuje kupić dom lub działkę poza miastem. A także każdy rolnik, który obawia się pozwów od sąsiadów narzekających na hałas kombajnu, smród gnojowicy, czy choćby wcześnie rano piejącego koguta.

Projekt wszedł właśnie w fazę konsultacji społecznych. Uwagi można zgłaszać do 30 kwietnia 2026 r. na adres funkcjewsi@minrol.gov.pl. Warto się z nim zapoznać, bo zmiany dotyczą naprawdę szerokiego grona osób.

Obowiązkowe oświadczenie u notariusza przy kupnie nieruchomości za miastem - kupujesz dom na wsi, to masz nie narzekać na uroki wiejskiego życia

Najważniejsza zmiana z perspektywy przeciętnego Polaka to nowy obowiązek przy zakupie nieruchomości poza granicami administracyjnymi miasta. Każdy nabywca takiej nieruchomości będzie musiał złożyć u notariusza oświadczenie, że jest świadomy możliwych uciążliwości związanych z działalnością rolniczą prowadzoną w sąsiedztwie.

To nie jest formalność. Takie oświadczenie może mieć realne konsekwencje prawne. W przypadku późniejszego sporu sądowego z sąsiadem-rolnikiem, dokument ten może skutecznie zablokować argumentację typu "nie wiedziałem, że obok będą krowy" albo "nikt mnie nie uprzedził o hałasie maszyn rolniczych".

Co istotne - oświadczenie będzie wymagane przy każdym zakupie nieruchomości poza miastem. Notariusz nie będzie sprawdzał, czy w okolicy faktycznie ktoś prowadzi działalność rolniczą. Uznano bowiem, że na terenach wiejskich taka działalność zawsze jest potencjalnie możliwa.

Rolnik z domniemaniem niewinności w sporach sąsiedzkich - czyli wszyscy są równi, ale niektórzy będą równiejsi? Czy to tylko wyrównanie szans?

Druga kluczowa zmiana dotyczy Kodeksu cywilnego. Projekt wprowadza nowy artykuł 144¹, który tworzy domniemanie prawne korzystne dla rolników. Zgodnie z nim, prowadzenie działalności rolniczej zgodnej z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej nie stanowi zakłócania korzystania z nieruchomości sąsiednich "ponad przeciętną miarę".

W praktyce oznacza to odwrócenie ciężaru dowodowego. Dotychczas rolnik musiał bronić się przed zarzutami sąsiada. Po wejściu ustawy w życie to sąsiad-skarżący będzie musiał udowodnić, że rolnik działa niezgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej lub łamie przepisy prawa.

To kolosalna zmiana w podejściu do konfliktów sąsiedzkich na wsi. Ministerstwo argumentuje, że produkcja żywności z natury wiąże się z pewnymi uciążliwościami, które sąsiedzi powinni akceptować. Hałas traktora, zapach z obory, pylenie podczas żniw - to wszystko mieści się w "normalnym" funkcjonowaniu wsi.

Koniec z mandatami i karami za nocne żniwa - jeżeli trzeba, to kombajny będą pracować całą noc

Trzecia istotna zmiana dotyczy Kodeksu wykroczeń. Projekt dodaje przepis szczególny, który wyłącza odpowiedzialność wykroczeniową rolników za zakłócanie ciszy nocnej podczas prac polowych.

Dotychczas zdarzały się sytuacje, że rolnik prowadzący żniwa w nocy (bo pogoda nie pozwalała na wcześniejszy zbiór) dostawał mandat na podstawie art. 51 Kodeksu wykroczeń. Nowe przepisy mają to zmienić - rolnik wykonujący niezbędne prace polowe zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej nie poniesie odpowiedzialności za hałas, nawet jeśli pracuje po godzinie 22.

Dlaczego ministerstwo wprowadza te zmiany?

W uzasadnieniu projektu czytamy o narastających konfliktach między "rdzenną" ludnością wiejską a nowymi mieszkańcami migrującymi z miast. Osoby bez doświadczenia w rolnictwie osiedlają się na wsi, a potem skarżą się na hałas, zapachy i inne uciążliwości typowe dla produkcji rolnej. Resort powołuje się też na rozwiązania francuskie z 2024 r., które chroniły rolników przed odpowiedzialnością za uciążliwości, jeśli prowadzili działalność przed osiedleniem się nowego sąsiada.

Projekt wpisuje się w priorytet rządu dotyczący bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Argumentacja jest prosta: nie będzie żywności, jeśli rolnicy nie będą mogli spokojnie pracować na swoich polach.

Co dalej z projektem?

Konsultacje społeczne potrwają do końca kwietnia 2026 r. Po ich zakończeniu projekt trafi pod obrady Rady Ministrów, a następnie do Sejmu. Ustawa ma wejść w życie 30 dni po ogłoszeniu.

Warto podkreślić, że do spraw sądowych rozpoczętych przed wejściem ustawy w życie będą stosowane dotychczasowe przepisy. Nowe regulacje nie będą więc działać wstecz.

Dalsze prace i dyskusje nad projektem mogą być burzliwe, bo wprowadza on spore uprzywilejowanie dla rolników. Szczególnie może zastanawiać zasada preferencyjnego traktowania rolnika w razie sporu sądowego w sądzie cywilnym. Niemniej jednak co do zasady we wprowadzanych przepisach może być nieco racji - "wieś spokojna, wieś wesoła" to tylko jedno oblicze obszarów pozamiejskich, ale niewątpliwie - w mieście nie prowadzi się upraw roślinnych i hodowli zwierzęcej, przynajmniej na skalę, jaka zapewniałaby bezpieczeństwo żywnościowe. A sytuacje, gdzie rolnicy spotykali się z poważnymi utrudnieniami w jej prowadzeniu ze strony sąsiadów, niekiedy sprowadzały się do absurdu. Forsowane przepisy to pokłosie takich sytuacji.

Podsumowanie reformy "lex rolnik" w pytaniach i odpowiedziach

Źródło: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi