Dostęp do danych o cenach mieszkań za darmo. Nowe przepisy mogą zmienić rynek nieruchomości

• Darmowy dostęp do danych o cenach nieruchomości
• Większa przejrzystość na rynku nieruchomości
• Zmiana kosztów, ale nie procedur
• Jak będzie wyglądała sprawa dostępu do danych?
• Dwa źródła danych o rynku nieruchomości

Darmowy dostęp do danych o cenach nieruchomości

13 lutego wchodzi w życie uchwalona 26 września 2025 r. nowelizacja Prawa geodezyjnego i kartograficznego, ogłoszona w Dzienniku Ustaw 12 listopada ubiegłego roku. Chociaż sama nowelizacja jest krótka i na pierwszy rzut oka może wydawać się niepozorna, eksperci SonarHome.pl wskazują, że w praktyce przesądza o jednej z istotniejszych zmian w dostępie do danych dotyczących rynku nieruchomości.

Ustawa wprowadza dwie kluczowe modyfikacje. Po pierwsze, znosi opłaty za udostępnianie danych z Rejestru Cen Nieruchomości z ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Po drugie, wykreśla tabelę nr 12 załącznika do tejże ustawy, która dotychczas określała stawki wykorzystywane przy naliczaniu opłat za udostępnianie tych danych. Na poziomie przepisów ustawowych sprawa jest więc jednoznaczna: dane z RCN mają być udostępniane nieodpłatnie.

Większa przejrzystość na rynku nieruchomości

Znaczenie tej zmiany dobrze oddaje uzasadnienie ustawy. Wskazano w nim wprost, że Rejestr Cen Nieruchomości zawiera dane istotne z punktu widzenia obywateli i funkcjonowania rynku. Dane te mogą służyć zarówno kontroli prawidłowości procesów rynkowych, jak i podejmowaniu indywidualnych decyzji przez osoby zainteresowane zakupem lub sprzedażą nieruchomości. Ustawodawca zwraca uwagę, że odpłatność za dostęp do RCN ograniczała możliwość korzystania z pełnego zakresu informacji, a tym samym nie znajdowała już uzasadnienia w realiach rynku.

W uzasadnieniu podkreślono również, że pełny, nieodpłatny dostęp do danych z RCN powinien zwiększyć przejrzystość rynku nieruchomości.

„Kupujący, sprzedający, agenci nieruchomości oraz inwestorzy, dysponując aktualnymi i rzetelnymi danymi o cenach transakcyjnych, mogą działać w warunkach większej symetrii informacyjnej. W dłuższej perspektywie ma to ograniczać możliwość manipulowania cenami i sprzyjać bardziej racjonalnym decyzjom. Jednocześnie ustawodawca zakłada, że otwarcie danych stworzy przestrzeń do rozwoju nowych narzędzi informatycznych oraz usług analitycznych wykorzystujących dane transakcyjne” – mówi Anton Bubiel, ekspert rynku nieruchomości w SonarHome.pl, platformy do wyceny mieszkania online i znalezienia agenta nieruchomości.

Zniesienie opłat za dostęp do RCN wpisuje się przy tym w szerszy pakiet zmian regulacyjnych dotyczących rynku nieruchomości. W uzasadnieniu nowelizacji wskazano m.in. na równoległe działania polegające na zwiększaniu transparentności cen ofertowych przed deweloperów. Całość tych działań ma prowadzić do budowy rynku bardziej konkurencyjnego i stabilnego.

Zmiana kosztów, ale nie procedur

„Warto jednak wyraźnie zaznaczyć, że zniesienie opłat nie oznacza automatycznej zmiany sposobu udostępniania danych. Nowelizacja nie ingeruje w obowiązujący tryb proceduralny. W mocy pozostają przepisy wykonawcze dotyczące wzorów wniosków o udostępnianie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz zasad udzielania licencji. Oznacza to, że dane z RCN nadal będą udostępniane na wniosek, a jedyną zmianą od 13 lutego będzie brak obowiązku wniesienia opłaty” – dodaje ekspert.

Jak będzie wyglądała sprawa dostępu do danych?

W uzasadnieniu ustawy pojawia się co prawda zapowiedź wydania nowego rozporządzenia, które miałoby zastąpić obecnie obowiązujące. Z treści uzasadnienia nie wynika jednak, aby planowane były zmiany dotyczące samego procesu pozyskiwania danych. Wskazuje się raczej na konieczność dostosowania przepisów wykonawczych do zniesienia odpłatności poprzez usunięcie regulacji odnoszących się do opłat. Na obecnym etapie nic nie wskazuje więc na to, aby tryb wnioskowy miał zostać zastąpiony inną formą dostępu do danych.

„Sięgnęliśmy po informacje do kilku wybranych starostw, kierując do nich zapytania w tej sprawie. Usłyszeliśmy, że tuż po wejściu ustawy w życie sprawy będą procedowane w dotychczasowym trybie. Jednocześnie nie wykluczają one publikacji danych w formie online, w tym także w postaci gotowych do pobrania baz danych. Zastrzegają jednak, że decyzje w tym zakresie będą najprawdopodobniej podejmowane dopiero w drugiej połowie 2026 roku. Zakładają bowiem, że wcześniej wejdzie w życie nowe rozporządzenie oraz pojawią się interpretacje ministerstwa, które doprecyzują, jakie dane i w jakim zakresie powinny być udostępniane” – mówi Anton Bubiel.

W praktyce oznacza to, że chociaż bariera finansowa została usunięta, bariera proceduralna pozostaje. Dostęp do danych nadal wymaga złożenia poprawnie przygotowanego wniosku i przejścia formalnej ścieżki administracyjnej. Z punktu widzenia użytkowników rynku jest to istotne rozróżnienie pomiędzy samą dostępnością danych, a łatwością ich pozyskania.

Dwa źródła danych o rynku nieruchomości

„W perspektywie kolejnych lat rynek nieruchomości będzie funkcjonował na bazie dwóch uzupełniających się źródeł informacji. Rejestr Cen Nieruchomości pozostanie źródłem szczegółowych, jednostkowych danych transakcyjnych, które mogą być wykorzystywane do zaawansowanej analityki, budowy algorytmów czy narzędzi predykcyjnych. Równolegle planowane jest uruchomienie portalu DOM, który ma prezentować zagregowane statystyki cen transakcyjnych, takie jak średnie i mediany, z zachowaniem mechanizmów ochrony prywatności, w tym minimalnej liczby transakcji w próbie oraz anonimizacji danych” – podsumowuje Anton Bubiel.

W takim modelu portal DOM ma zapewniać obywatelom łatwo dostępny, przystępny, całościowy obraz rynku, natomiast RCN będzie pełnił rolę źródła mikrodanych dla podmiotów potrzebujących pogłębionych analiz. Zniesienie opłat za dostęp do RCN jest pierwszym krokiem w kierunku zwiększenia realnej dostępności tych danych, chociaż na tym etapie zmiana ta dotyczy przede wszystkim kosztów, a nie procedur.