Jak zapisać dom w spadku?

Dom w spadku – po pierwsze dziedziczenie ustawowe

Zgodnie z wykładnią polskiego prawa w przypadku śmierci obecnego właściciela domu w pierwszej kolejności będzie on podlegał dziedziczeniu ustawowemu. Zatem, jeśli osoba, będąca właścicielem domu nie skorzysta z innych możliwości prawnych, po jego śmierci dom dziedziczą spadkobiercy w częściach równych. W praktyce oznacza to tyle, że jeśli nie wykonamy żadnych dodatkowych kroków prawnych już z mocy samego prawa udziały we własności domu zostaną podzielone w równych częściach na wszystkich spadkobierców.

Kto jest spadkobiercą w dziedziczeniu ustawowym?

W pierwszej kolejności powołane do spadku są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek/małżonka.  Dziedziczą oni w częściach równych. Jeśli, któreś z dzieci zmarło przed momentem dziedziczenia, czyli śmierci spadkodawcy, wówczas na jego miejsce wchodzą jego dzieci.

W przypadku braku dzieci i małżonka/ małżonki dziedziczą rodzice. Jeśli, któreś z rodziców nie żyje, wówczas jego cześć przypada rodzeństwu.

Dom w spadku dla jednego dziecka

W sytuacji, w której chcemy, aby po naszej śmierci dom otrzymał tylko jeden spadkobierca, np. tylko jedno dziecko, a posiadamy ich więcej, możemy sporządzić testament. Jeśli chcemy zapisać nieruchomość w spadku konkretnej osobie, a także by uniknąć późniejszych nieporozumień między spadkobiercami, należy sporządzić testament u notariusza i zawrzeć w nim tzw. zapis windykacyjny.

Jednak należy pamiętać, że pozostałym spadkobiorcom będzie przysługiwał zachowek. Jest to uprawnienie, które ma za zadanie ochronić najbliższych krewnych spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z mocy przepisów dotyczących działu spadku. Prawo to daje możliwość ubiegania się od osoby powołanej do spadku zapłaty kwoty pieniężnej w wysokości, w której otrzymałby ją z mocy dziedziczenia ustawowego.  Zachowek wynosi połowę tego, co uprawnionemu przypadłoby przy dziedziczeniu ustawowym.

Komu nie przysługuje prawo do zachowku?

• spadkobiercy uznanemu za niegodnego,
• spadkobiercy wydziedziczonemu,
• małżonkowi, w stosunku do którego spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione,
• małżonkowi spadkodawcy pozostającemu w separacji,
• spadkobiercy, który zrzekł się dziedziczenia,
• spadkobiercy, który odrzucił spadek w ramach dziedziczenia ustawowego.

O zachowek nie może również ubiegać się osoba, która za życia spadkodawcy przekazała tej osobie darowiznę w wysokości wartości prawa do zachowku.

Przekazanie domu umową darowizny

Innym rozwiązaniem jest darowizna domu na rzecz osoby, której chcemy go zapisać jeszcze przed naszą śmiercią. Należy jednak mieć na uwadze, że poczynienie darowizny przez spadkodawcę nie chroni osoby obdarowanej przed roszczeniami o zachowek wysuwanymi po śmierci spadkodawcy przez jego ustawowych spadkobierców. Sytuacji tej można zapobiec przekazując w formie darowizny inną rzecz, o podobnej wartości, bądź wydziedziczyć w testamencie pozostałe osoby. Jednak wydziedziczenie może nastąpić w ściśle określonej sytuacji, którą jasno reguluje Ustawa Kodeks cywilny.

Kiedy można wydziedziczyć spadkobiercę?

Przepisy kodeksu cywilnego wskazują trzy przypadki, które umożliwiają dokonanie wydziedziczenia:

• kiedy uprawniony do zachowku wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
• kiedy uprawniony do zachowku dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
• kiedy uprawniony do zachowku uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Jak ustalić adres zamieszkania spadkobierców?

W tej sytuacji, kiedy nie znamy obecnego adresu zamieszkania jednego ze spadkobierców, musimy poczynić starania, aby go ustalić. Jest to niezbędne do przeprowadzenia spadku. Należy zwrócić się z odpowiednim wnioskiem do biur adresowych lub organów ewidencji ludności (urząd gminy).

Niezbędny będzie nam ostatni znany adres osoby, której poszukujemy. Do wniosku o udostępnienie danych adresowych strony należy dołączyć wezwanie z sądu, które potwierdza, że istnieje interes prawny w ustaleniu danych.

Można również zwrócić się z wnioskiem do Departamentu Centralnych Ewidencji Państwowych MSWiA (ul. Pawińskiego 17/21, 02-106 Warszawa) o udostępnienie informacji meldunkowych dotyczących osób poszukiwanych.