Dotacje z programu "Moja Woda" - czy należy wykazać w rocznym PIT?

Dotacje z programu "Moja Woda"

Podatnicy, którzy korzystają zarówno z rządowego programu „Moja Woda”, jak i samorządowych dotacji celowych udzielanych na podstawie art. 403 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska mają wątpliwości natury prawnopodatkowej - tak wynika z interpelacji poselskiej nr 20728.

Problemy pojawiają się w przypadku dwóch poniższych kwestii tj.:

- Czy dotacja uzyskana z funduszy NFOŚiGW/WFOŚiGW lub funduszy samorządowych na instalację np. zbiornika na wodę deszczową powinna zostać uwzględniona w rocznym zeznaniu podatkowym? Jeśli tak, to czy podmiot udzielający dotacji powinien wystawić beneficjentowi deklarację PIT?

- Gdzie, kiedy i w jakiej formie obywatele będą mogli składać deklarację o posiadaniu systemów retencji wód opadowych, aby nie zostali objęci obowiązkiem zapłaty tzw. podatku od deszczu ustanowionego w ustawie Prawo wodne?

Dotacje celowe wolne od PIT

Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że podatek dochodowy od osób fizycznych regulowany jest ustawą o PIT. Na jej podstawie opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wolnych (zwolnionych) od podatku, oraz od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Podstawowy katalog dochodów wolnych od opodatkowania określa art. 21 ustawy PIT. Na podstawie art. 21 ust. 1 tej ustawy wolne od podatku dochodowego są:

- dotacje, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, otrzymane z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego - pkt 129,

- świadczenia, w szczególności dotacje oraz kwoty umorzonych pożyczek, otrzymane ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, na przygotowanie dokumentacji oraz realizację przedsięwzięcia, w tym otrzymane ze środków udostępnionych bankom zgodnie z art. 411 ust. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219) - pkt 129a.

Dotacji z programu "Moja Woda" nie wykazuje się w PIT-11

Powyższe oznacza, że dotacje otrzymane ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, jak i z funduszy samorządowych na instalację np. zbiornika na wodę deszczową nie podlegają opodatkowaniu.

Ponadto, jak zaznacza resort finansów, dochodów wolnych (zwolnionych) od podatku, co do zasady, nie wykazuje się w rocznej informacji PIT-11. Zatem na podmiotach dokonujących tych świadczeń nie spoczywa obowiązek sporządzenia i przekazania do organu podatkowego oraz do świadczeniobiorcy ww. informacji podatkowej.

Kiedy obowiązkiem zapłaty podatku od deszczu?

Druga sprawa podniesiona w interpelacji poselskiej dotyczyła kwestii składania deklaracji o posiadaniu systemów retencji wód opadowych, czyli w związku z tzw. podatkiem od deszczu.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska odpowiedziało, co następuje.

Ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, z późn. zm.), zwaną dalej „ustawa - Prawo wodne”, wprowadzono opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m² robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej (art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne). Wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej zależy od wielkości powierzchni uszczelnionej, rozumianej jako powierzchnia zabudowana, wyłączona z powierzchni biologicznie czynnej oraz zastosowania kompensacji retencyjnej (art. 270 ust. 7 ustawy - Prawo wodne). Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach (art. 272 ust. 8 ustawy - Prawo wodne).

Jednostkowe stawki opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej zostały określone w § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502, z poźn. zm.) i wynoszą:

1. bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,50 zł za 1 m² na 1 rok;
2. z urządzeniami do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych o pojemności:
   1. do 10% odpływu rocznego z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,30 zł za 1 m² na 1 rok,
   2. od 10% do 30% odpływu rocznego z obszarów uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,15 zł za 1 m² na 1 rok,
   3. powyżej 30% odpływu rocznego z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem - 0,05 zł za 1 m² na 1 rok.

Z powyższych przepisów wynika, iż przesłankami poniesienia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej są: odpowiednia powierzchnia i lokalizacja nieruchomości, wykonywanie określonych czynności na terenie nieruchomości oraz wyłączenie oznaczonej powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej, skutkującej zmniejszeniem naturalnej retencji terenowej. Zatem powstanie takiego obowiązku nie jest związane z zastosowaniem kompensacji retencyjnej, lecz ze spełnieniem ww. przesłanek. Natomiast zastosowanie kompensacji retencyjnej jest istotne przy ustalaniu wysokości takiej opłaty i nie stanowi podstaw do zwolnienia podmiotu z obowiązku jej uiszczenia.

Zgodnie z art. 552 ust. 2a pkt 2 ustawy - Prawo wodne ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne, w tym opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, do dnia 31 grudnia 2026 r., następuje na podstawie oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, zawierających w przypadku opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej m.in. informacje o istnieniu urządzeń do retencjonowania wody oraz o ich pojemności. Podmioty obowiązane do ponoszenia takiej opłaty obowiązane są składać oświadczenia zgodnie z wzorami zamieszczonymi w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Państwowego Gospodarstwa Wodnego „Wody Polskie” - wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, w celu ustalenia wysokości tej opłaty, w terminie 30 dni od dnia, w którym upływa dzień przypadający na koniec każdego kwartału, z tym, że oświadczenia za IV kwartał 2026 r. podmioty korzystające z usług wodnych składają w terminie do dnia 14 stycznia 2027 r. (art. 552 ust. 2b pkt 2 ustawy - Prawo wodne).

Podstawa prawna:

- ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1426, z późn. zm.),

- ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, z późn. zm.),

- ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, z późn. zm.).