Uwaga na wadliwe wyroby budowlane!

• Najczęstsze przyczyny nieprawidłowości na rynku materiałów budowlanych
• Raport GUNB
• Warto sprawdzać rejestr z wynikami badań

Najczęstsze przyczyny nieprawidłowości na rynku materiałów budowlanych

– Cieszyć może jedynie to, że ryzyko trafienia na bubel jest dużo mniejsze niż jeszcze 10 lat temu. Wówczas nawet 60% skontrolowanych przez nadzór budowlany wyrobów nie powinno było trafić do sklepów lub na plac budowy ze względu na zaniżoną jakość – komentuje Marek Wielgo, ekspert portalu GetHome.pl. I dodaje, że najczęstszą przyczyną nieprawidłowości na rynku materiałów budowlanych jest niedostateczna kontrola produkcji oraz brak badań surowców. Oczywiście nie zwalnia to producenta z odpowiedzialności, ale można założyć, że nie było jego zamiarem wytworzenie nieprawidłowego wyrobu. Niestety, są też i tacy przedsiębiorcy, którzy oszukują świadomie. Stosując gorsze (tańsze) surowce, czy modyfikując technologię (zmniejszając udział kosztownych komponentów) obniżają koszty produkcji, i w ten sposób zyskują przewagę konkurencyjną. Stanowi to poważny problem dla uczciwych producentów, ponieważ tanie, niespełniające norm jakościowych materiały wypierają z rynku te dobre.

Marek Wielgo podkreśla, że zastosowanie materiałów budowlanych, które nie spełniają deklarowanych właściwości użytkowych, grozi wzrostem kosztów budowy lub eksploatacji. Np. ocieplony wadliwym styropianem dom nie jest tak energooszczędny, jak zakładał inwestor. Albo, że membrany słabo izolują dom przed wodą lub parą wodną. Problem w tym, że producenci chętnie zachwalają jakość swoich wyrobów, a inwestorzy muszą im wierzyć na słowo.

Przez wiele lat brakowało skutecznych narzędzi, które pozwalałyby egzekwować rzetelność producentów. Dopiero w 2016 r. weszła w życie ustawa o wyrobach budowlanych, która zobowiązała Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB) nie tylko do badania próbek wyrobów budowlanych, ale także do publikowania na swojej stronie internetowej wyników tych badań, łącznie z nazwami producentów. Do tej pory GUNB opublikował pozytywne i negatywne wyniki badań próbek 3185 wyrobów budowlanych. Na szczęście w tym okresie zmalał udział wyrobów, których właściwości użytkowe mają się nijak do deklarowanych przez producentów. Większość z nich pilnuje deklarowanej jakości.

Raport GUNB

GUNB właśnie opublikował raport za 2024 r., z którego wynika, że z 259 zbadanych próbek wyrobów budowlanych - 78, czyli 30%, miało gorsze właściwości użytkowe od deklarowanych przez producentów. Niepokoić może wzrost odsetka wykrytych nieprawidłowości. Z drugiej strony, nadzór budowlany bada wyroby, co do których ma podejrzenie, że ich jakość jest gorsza.

Według GUNB, istnieją kategorie wyrobów budowlanych, w przypadku których częściej niż w innych występują nieprawidłowości. Na podstawie analizy, dotyczącej także lat ubiegłych, można stwierdzić, że szczególnej uwagi - ze względu na skalę nadużyć - wymagają materiały termoizolacyjne, urządzenia do ogrzewania pomieszczeń, wyroby do izolacji wodnej i przeciwwilgociowej oraz wyroby podłogowe i posadzkowe. To właśnie płyty styropianowe i wyroby do izolacji wodnej i przeciwwilgociowej oraz cementy i wapna od lat wypadają najgorzej w badaniach zlecanych przez wojewódzkich inspektorów nadzoru budowlanego w akredytowanych laboratoriach. Np. na 38 przebadanych w ubiegłym roku płyt styropianowych, aż 22, czyli 37%, miało zaniżone parametry, np. współczynnika przewodzenia ciepła, ale też wytrzymałość na ściskanie, rozciąganie i zginanie.

Bardzo słabo w badaniach wypadły też membrany, w tym stosowane w postaci płynnej, izolujące przed wilgocią lub parą wodną. Na 14 przebadanych tego typu wyrobów, 6, czyli 30%, miało zaniżone parametry. Fatalnie wypadły w tych badaniach także cementy i wapna. Nieprawidłowości stwierdzono aż w 33% przypadków. Duży odsetek negatywnych wyników badań dotyczył również wyrobów z grup: urządzenia do ogrzewania pomieszczeń (26% negatywnych wyników) oraz wyroby podłogowe i posadzkowe (18% negatywnych wyników).

Warto sprawdzać rejestr z wynikami badań

– Warto zaglądać do prowadzonego przez GUNB rejestru z wynikami badań próbek wyrobów budowlanych. Przede wszystkim można się z niego dowiedzieć, którzy producenci pilnują deklarowanej jakości, a którym lepiej nie ufać – radzi Marek Wielgo. Przy czym podkreśla, że nie należy skreślać producenta z powodu pojedynczej wpadki. Tym bardziej, że może on wnioskować o ponowne przebadania danego wyrobu (tzw. próbki kontrolnej). Dopiero, jeśli więcej badań wykaże nieprawidłowości, lepiej kupić wyrób od innej firmy. Dodajmy, że najpewniej nie ma już w sklepach czy składach budowlanych tych wyrobów, do których zostały zgłoszone zastrzeżenia. Nadzór budowlany nakazuje bowiem ich wycofanie z obrotu rynkowego.

Oprócz badania próbek wyrobów budowlanych, nadzór budowlany sprawdza je też pod kątem formalnym. Innymi słowy, czy wyroby wprowadzone na rynek są prawidłowo oznakowane i czy jest do nich dołączona informacja o wyrobie oraz instrukcja stosowania w języku polskim. Spośród 2759 wyrobów objętych kontrolami w 2024 r., stwierdzono występowanie nieprawidłowości u 836, czyli 30%. W GUNB zwracają uwagę, że także w przypadku tego typu kontroli maleje udział wyrobów nieprawidłowych, np. w 2016 r. było ich aż 42%.

Autor: Marek Wielgo, ekspert portalu GetHome.pl