REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy globalne ocieplenie to efekt działania Słońca? Jak aktywność Słońca wpływa na klimat Ziemi?

Czy globalne ocieplenie klimatu to efekt działania Słońca? Jak aktywność Słońca wpływa na Ziemię?
Czy globalne ocieplenie klimatu to efekt działania Słońca? Jak aktywność Słońca wpływa na Ziemię?
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Aktywność Słońca i jego cykle mają istotny wpływ na klimat Ziemi, choć mechanizmów tego wpływu i jego wielkości jeszcze do końca nie rozumiemy. Tak chłodny klimat, jaki mamy dzisiaj to ewenement w historii naszej planety  - mówi w rozmowie z PAP heliofizyk prof. dr hab. Paweł Rudawy z Uniwersytetu Wrocławskiego.

rozwiń >

Profesor Paweł Rudawy pracuje w Instytucie Astronomicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Jest członkiem Komitetu Astronomii Polskiej Akademii Nauk. W swojej pracy zajmuje się badaniami Słońca, w tym fizyką korony oraz fizyką protuberancji i rozbłysków słonecznych.

REKLAMA

REKLAMA

Aktywność i cykle Słońca

PAP: Ostatnio wiele słychać o tym, że Słońce jest szczególnie aktywne; że widać na nim wyjątkowo dużo plam. Czy rzeczywiście dzieje się coś nietypowego z naszą gwiazdą?

Prof. dr hab. Paweł Rudawy: Aktywność magnetyczna Słońca stale się zmienia, przy czym najbardziej znanym i najłatwiejszym do zaobserwowania jest tzw. 11-letni cykl Schwabego. W jego ramach aktywność Słońca narasta przez 4-5 lat od najniższego poziomu do tzw. maksimum, a potem znów opada. Kolejne cykle różnią się między sobą – niektóre są bardzo silne, z wysoką aktywnością, inne przeciwnie. Przy minimum aktywności liczba plam na powierzchni Słońca może być zerowa, a podczas maksimum silnego cyklu może ich być nawet bardzo dużo - tzw. liczba Wolfa, czyli indeks ilości plam, może sięgać nawet 300. Obecnie zbliżamy się do szczytu cyklu, ale będzie on prawdopodobnie raczej słaby, ponieważ liczby Wolfa utrzymują się na razie na poziomie zaledwie 120-150.

PAP: Skąd te cykle się biorą?

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  Słońce jest generatorem potężnych pól magnetycznych. Sposób jego działania, w tym jego zmienność i cykliczność, zależą od wewnętrznej budowy Słońca i zachodzących w nim procesów. To właśnie te silne pola magnetyczne powodują powstawanie plam słonecznych, rozbłysków, protuberancji czy tzw. koronalnych wyrzutów materii - czyli monstrualnych wyrzutów materii słonecznej w przestrzeń międzyplanetarną, wypełnioną zresztą stale wypływającym ze Słońca strumieniem plazmy, zwanym wiatrem słonecznym. Aby zrozumieć, jak istotny jest wpływ Słońca na stan przestrzeni międzyplanetarnej, w której orbituje Ziemia, wystarczy powiedzieć, że w ciągu każdej sekundy ze Słońca wypływa milion ton plazmy w postaci wiatru słonecznego, a w okresach dużej aktywności dziennie może dochodzić do kilku wyrzutów koronalnych, których typowa masa sięga 1,5 miliarda ton, a prędkość około 500 kilometrów na sekundę!

Jak aktywność Słońca wpływa na Ziemię

PAP: A to, co się dzieje na Słońcu, mocno decyduje o tym, czego spodziewać się można na Ziemi…

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  Słońce nie tylko katalizuje wszystkie procesy w przyrodzie, bo oczywiście ogrzewa i oświetla naszą planetę, ale wpływa też bezpośrednio na stan naszej magnetosfery i całej atmosfery, a także hydrosfery i kriosfery. Słońce nie tylko na bieżąco dostarcza Ziemi energię – wszystkie paliwa kopalne zawierają tak naprawdę zmagazynowaną energię słoneczną.

PAP: A oprócz tego…

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  Choć niekiedy o tym zapominamy, stajemy się coraz bardziej cywilizacją techniczną. Mało tego, jesteśmy już cywilizacją kosmiczną – działające w przestrzeni kosmicznej urządzenia zapewniają nam komunikację, nawigację, zwiad i wykrywanie zagrożeń, pozwalają na obserwację Ziemi i Wszechświata, w tym właśnie Słońca. Wyliczać można długo. Zjawiska towarzyszące bardzo silnym rozbłyskom i innym zjawiskom słonecznym wpływającym na stan przestrzeni międzyplanetarnej lub magnetosfery mogą ten sprzęt uszkodzić; mogą być nawet szkodliwe dla zdrowia astronautów, szczególnie przebywających poza magnetosferą Ziemi, np. podczas lotu na Marsa. To nie wszystko, uszkodzeniu czy zniszczeniu mogą ulec nawet urządzenia na Ziemi.

PAP: Na przykład jakie?

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  We wrześniu 1859, po bardzo silnym rozbłysku na Słońcu - a był to pierwszy obserwowany teleskopowo rozbłysk słoneczny, tzw. rozbłysk Carringtona - nastąpiła bardzo silna burza magnetyczna. Podobno prądy indukowane w liniach telegrafu na amerykańskich preriach były tak duże, że raziły w palce operatorów. W latach 70. XX w., na wschodnim wybrzeżu USA doszło do awarii sieci energetycznej. Historia ta znana jest m.in. z tego, że 9 miesięcy później wzrosła w tym rejonie liczba urodzeń. Jednak koszty awarii, jak można sobie wyobrazić, mogą być ogromne. Zdarza się też, że satelity na zbyt niskich orbitach spadają, ponieważ pod wpływem zjawisk związanych z aktywnością słoneczną dochodzi do rozszerzenia się atmosfery, która zaczyna je wyhamowywać. Zakłócenia nawigacji czy telekomunikacji to nic nadzwyczajnego.

Przydatna wiedza o aktywności Słońca

PAP: Od długiego czasu jednak nie słyszy się o żadnych katastrofach czy nawet poważnych kłopotach. Mieliśmy szczęście, czy ryzyko znaczących problemów jest w sumie niskie?

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  Powód jest inny – rośnie nasza świadomość. W przypadku wykrycia dużego ryzyka silnych zjawisk słonecznych i indukowanych przez nie zjawisk geofizycznych możemy już np. czasowo przekonfigurować sieć energetyczną, tak aby stała się mniej podatna na zakłócenia. Podobnie można przygotować inne urządzenia, np. satelity. Warto wspomnieć, że np. 28 października 2003 roku miał miejsce na Słońcu rozbłysk tak silny, że strumień jego promieniowania rentgenowskiego docierającego w okolice Ziemi przekroczył zakres mierników na satelitach serii GOES, stanowiących standard oceny skali takich zjawisk, jednak nic złego się nie stało. To zasługa naszej wiedzy, zdobytej dzięki badaniom heliofizycznym, oraz gotowości.

PAP: Czy to oznacza, że potrafimy dobrze przewidywać kosmiczną pogodę?

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  Niestety, pozostaje wiele do zrobienia. Nie umiemy jeszcze bezbłędnie przewidywać czasu, miejsca i skali zjawisk aktywnych na Słońcu, choć z każdym rokiem nasza wiedza niebywale rośnie. Czasami, gdy obserwuję Słońce z pomocą naszego koronografu w Obserwatorium Uniwersytetu Wrocławskiego w Białkowie i oczekuję pojawienia się rozbłysku, moja ocena dokonana okiem „doświadczonego górala” jest równie dokładna, albo niedokładna, jak kto woli, jak uzyskana dzięki przyrządom i zaawansowanym modelom fizycznym bądź rozważaniom statystycznym. To dlatego m.in. w Unii Europejskiej inwestuje się obecnie ogromne pieniądze w badania Słońca i technologie przewidywania pogody kosmicznej. Mogą one bowiem mieć kluczowe znaczenie dla całej gospodarki, a nawet bezpieczeństwa krajów Unii Europejskiej.

REKLAMA

Zmienność Słońca a klimat Ziemi. Heliofizyk: Tak chłodny klimat, jaki mamy dzisiaj to ewenement

PAP: A jak duże znaczenie ma zmienność Słońca dla klimatu?

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  To wyjątkowo skomplikowany problem. Faktem niepodważalnym i o fundamentalnym znaczeniu dla naszej cywilizacji - i nawet gatunku jako takiego - jest zjawisko globalnego ocieplenia. Problem polega na tym, że nie w pełni poznaliśmy i zrozumieliśmy niezwykle skomplikowany system różnych zjawisk, w tym wzajemnie wzmacniających się procesów, sprzężeń zwrotnych - decydujących o pogodzie i klimacie. Uważam, że nie potrafimy jeszcze jednoznacznie powiedzieć, na ile w tle, oprócz czynnika antropogenicznego, działają inne, naturalne mechanizmy globalnego ocieplenia.

PAP: Czy nie jest to tylko dwutlenek węgla uwalniany do atmosfery przez człowieka?

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  Do połowy XIX w., kiedy to rozpoczęła się istotna industrializacja, klimat na Ziemi był wyraźnie skorelowany z dwoma czynnikami – geologicznym, czyli głównie oddziaływaniem wulkanów oraz z aktywnością Słońca. Od około 1850 roku wyraźnie widać wpływ nowego czynnika, ewidentnie powiązanego z rozwojem cywilizacji industrialnej i jej wpływem na środowisko – w tym choćby emitowane przez ludzkość dwutlenek węgla i inne gazy cieplarniane.

Jednak czynniki naturalne, astronomiczne i planetarne, nie zniknęły. Procesy oddziaływania Słońca na klimat nagle nie wyłączyły się. Podobnie np. wulkany - nie przestały działać. Nie do końca rozumiemy tymczasem, jak różne czynniki łącznie, antropogeniczne i naturalne, oddziałują, a może nawet wzajemnie się wzmacniają. Może się np. okazać, że choć czynniki antropogeniczne są niepodważalnie istotne, to działają wraz z czynnikami naturalnymi, stanowiącymi także istotny element procesów. Ponieważ stawka jest niezwykle wysoka, bezstronne i pełne poznanie tego problemu ma kluczowe znaczenie.

PAP: Czy obserwowane zmiany mogłyby zachodzić bez udziału człowieka?

Prof. dr hab. Paweł Rudawy: Tak chłodny klimat, jaki mamy dzisiaj to ewenement. Na przykład 50 mln lat temu globalna temperatura była aż o 15 st. C. wyższa, co oznacza, że pod kołem podbiegunowym rosły przysłowiowe palmy. Zdarzało się już w historii klimatu ziemskiego, że temperatura gwałtownie rosła albo spadała, a potem wracała do stanu wyjściowego i wszystko to działo się bez udziału człowieka, który nawet jeszcze nie istniał jako gatunek. Być może, po prostu Ziemia wchodzi obecnie w cieplejszą fazę, a na to nakłada się wpływ czynników antropogenicznych? 

PAP: Czy to znaczy, że dwutlenkiem węgla nie trzeba się w ogóle przejmować? 

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  Moje zdanie jest takie, że absolutnie powinniśmy zapobiegać wszelkim negatywnym wpływom cywilizacji na klimat, bo po pierwsze tak podpowiada rozum i instynkt samozachowawczy, a po drugie, może nieco żartobliwie, nie wypada śmiecić tam, gdzie się mieszka. Dlatego szczerze współczuję tym odpowiedzialnym i uczciwym politykom, którzy z jednej strony biurka mają plik z raportami o wyłącznie antropogenicznych przyczynach zmian klimatu, a z drugiej plik z opracowaniami o tym, jak wpływają na niego czynniki naturalne. Przy świadomości, że ich decyzje wpłyną na życie wnuków i prawnuków, a koszty każdej decyzji są astronomiczne, ludzie ci są w niezwykle trudnej sytuacji. Temat jest szalenie trudny i wszyscy powinni się wykazać dobrą wolą, odkładając swoje osobiste interesy na bok.

PAP: Wracając do Słońca, czy wiadomo, co nas długofalowo czeka z jego strony?

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  To trudno przewidzieć. Raczej aktywność Słońca nie ulegnie istotnej zmianie w najbliższej przyszłości; choć, to ciekawostka, niektórzy heliofizycy twierdzą, że zbliżamy się do kolejnego wielkiego minimum aktywności Słońca, podobnego do tzw. minimum Maudera, kiedy to Heweliusz żalił się, że przez 30 lat nie widział plam na Słońcu. Dożyjemy, zobaczymy.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Czy globalne ocieplenie to efekt działania Słońca?

PAP: Może więc obecne ocieplenie to jednak efekt działania Słońca, a nie dwutlenku węgla, a wkrótce zrobi się zimno?

Prof. dr hab. Paweł Rudawy:  Niestety, tak nie jest. Mamy niewątpliwy ogromny wpływ czynników antropogenicznych, ale mamy też jakieś procesy planetarne, mamy wreszcie czynniki związane z aktywnością naszej gwiazdy. Choć, jak już powiedzieliśmy, wzajemny stosunek tych czynników musi być jeszcze ustalony, to wpływ samych czynników antropogenicznych jest wystarczający, aby katastrofalnie zmieniać klimat. Jeśli do tego dokładają się czynniki naturalne, a według mnie dokładają się, to oznacza to naprawdę duży problem.

Dodatkowym problemem jest to, że procesy rządzące klimatem są skomplikowane, wzajemnie powiązane i działają często długofalowo. Paradoksalnie, dyskusję chyba utrudnia fakt, że obecnie klimat jest, jak na Ziemię, dość chłodny, a z racji krótkości naszego życia osobniczego, a nawet jako społeczeństwa, jesteśmy do niego przyzwyczajeni, dostosowani i uznajemy go za normalny.

Nie wszystko jeszcze wiemy

PAP: Czasami, oglądając debaty w telewizji, można odnieść wrażenie, że sytuacja nie jest tak skomplikowana, że wszystko już wiadomo.

Prof. dr hab. Paweł Rudawy: Jeśli posadzimy naprzeciwko siebie osobę pewną absolutnej niepodważalności i poprawności jej przekonań i twierdzeń, być może nawet przekonanej o posiadaniu jedynej recepty na zaradzenie całemu problemowi, oraz naukowca, który będzie mówił o faktach, prawdopodobieństwach, potrzebie dalszych badań, niepewnościach i braku wiedzy, to łatwo przewidzieć, kogo większość ludzi będzie słuchała. Musimy działać, bo larum grają, ale pamiętajmy, że pagórki zdobytej już wiedzy są niczym przy całych górach pytań, których nawet nie potrafimy zadać, a co dopiero na nie odpowiedzieć.
(PAP)

Marek Matacz
mat/ bar/

Zobacz także: Klimat

Źródło: PAP

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Nieruchomości
Zapłacić dwa razy za tę samą pracę? Odpowiedzialność inwestora za wynagrodzenie podwykonawców po zmianach w Kodeksie cywilnym

Inwestor płaci generalnemu wykonawcy fakturę końcową. Kilka tygodni później dostaje pismo od podwykonawcy, o którym wiedział niewiele: wykonawca mu nie zapłacił, więc podwykonawca żąda pieniędzy od inwestora. Taki scenariusz to właśnie pytanie o odpowiedzialność inwestora za wynagrodzenie podwykonawcy. Po zmianach w Kodeksie cywilnym warto przyjrzeć mu się ponownie, bo dotyczy każdej inwestycji, w której przy robotach pojawia się więcej niż jeden podmiot.

Pośrednictwo nieruchomości. Zakaz podwójnego wynagrodzenia to nie rewolucja, to standard

W ostatnim czasie coraz częściej w mediach pojawiają się nagłówki: „Pośrednicy sprzeciwiają się zmianom w przepisach”, „Branży nie podoba się propozycja rządu”. Wszystko to w związku z projektem zmian regulujących wykonywanie zawodu pośrednika w obrocie nieruchomościami, przygotowanym z inicjatywy wiceministra Tomasza Lewandowskiego.

Nieruchomość to nie tylko cena i metraż. Prawdziwa praca agenta zaczyna się tam, gdzie kończy się ogłoszenie

Rynek nieruchomości coraz wyraźniej pokazuje, że skuteczna sprzedaż nie polega wyłącznie na przygotowaniu atrakcyjnych zdjęć, ustaleniu ceny i opublikowaniu oferty w internecie. Za pozornie prostą transakcją często kryje się skomplikowany proces prawny, negocjacyjny i organizacyjny. Właśnie w tym miejscu zaczyna się prawdziwa rola profesjonalnego pośrednika.

Wiatrak na polu rolnika. Dlaczego sąsiad zarobi na dzierżawie krocie, a Ty możesz dostać tylko ułamek tej kwoty?

Dzierżawa gruntu pod elektrownię wiatrową to dla wielu właścicieli ziemi obietnica stabilnego zysku na blisko 30 lat. Okazuje się jednak, że w ramach tej samej inwestycji stawki dla poszczególnych rolników mogą drastycznie się różnić. Sprawdź, od jakich 4 kluczowych czynników zależy Twoje wynagrodzenie i dlaczego podpisanie umowy „w ciemno” bez znajomości tych zasad może pozbawić Cię gigantycznych pieniędzy.

REKLAMA

Okres jesienny to dobry czas na montaż klimatyzacji. Wiele osób czeka jednak w tym zakresie rozczarowanie

Gdy zrobiło się chłodniej ceny montażu klimatyzacji spadły, a dostępność fachowców wzrosła. Jednak wiele osób, które po letniej fali upałów zaplanowały przeprowadzenie takich prac w swoich mieszkaniach i tak czeka rozczarowanie.

Koniec z samowolką w najmie na doby? Nadchodzą drakońskie kary i kontrole na zgłoszenie sąsiada

Rząd szykuje rewolucję w najmie krótkoterminowym, która może uderzyć w tysiące właścicieli mieszkań w Polsce. Sejm uchwalił przepisy wprowadzające kary sięgające nawet 50 tysięcy złotych za brak wpisu do centralnego rejestru lub pominięcie numeru identyfikacyjnego w ogłoszeniu na Booking czy Airbnb. Co gorsza, urzędniczą kontrolę lokalu będzie mógł uruchomić zwykły donos skłóconego sąsiada, a trzy uchybienia w pół roku zablokują biznes na 12 miesięcy. Sprawdź, od kiedy zaczną obowiązywać nowe restrykcje i jak wpłyną na rynek nieruchomości.

Najgorszy wynik od dekady. Branża budowlana traci wiarę w poprawę

Koniec roku przynosi wyraźne pogorszenie nastrojów w branży budowlanej - podał Europejski Funduszu Leasingowy. Subindeks Barometru EFL dla tej branży na IV kwartał br. osiągnął najniższy wynik od początku realizacji badania w 2015 r.

Nowe warunki techniczne na placu budowy. Co tak naprawdę się zmieni?

Nowości już na horyzoncie. Zapowiadane zmiany w przepisach nie muszą jednak oznaczać rewolucji w organizacji budowy. Kontrola materiałów, koordynacja międzybranżowa i współpraca z projektantem już dziś są standardem w pracy generalnych wykonawców.

REKLAMA

Rdestowiec japoński - roślina zombie o właściwościach leczniczych

Rdestowiec japoński obecnie w Polsce stanowi nie tylko problem ogrodników, ale i właścicieli i zarządców nieruchomości. Szybko się regeneruje, uniemożliwia bytowanie innym organizmom, kruszy mury. Właściwości lecznicze z uwagi na niezalecany samodzielny zbiór nie są wykorzystywane.

Trwa sezon grzewczy. Mieszkańcy bloków mogą liczyć na wsparcie termomodernizacji. Dlaczego nie wszyscy?

Termomodernizacja jako stało element transformacji energetycznej – resort środowiska zapowiada ogólnopolski program. Przystępując do niego również mieszkańcy bloków skorzystają ze wsparcia finansowego na przeprowadzenie niezbędnych prac budowlanych. Kluczowe jest działanie gmin.

Zapisz się na newsletter
Szukasz mieszkania, budujesz dom, remontujesz? Chcesz wiedzieć jak pielęgnować ogród albo jak oszczędnie ogrzewać swoją nieruchomość? Zapisz się na nasz newsletter i zyskaj dostęp do praktycznych wskazówek oraz najnowszych ofert na rynku!
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA