Jak sprawdzić stan prawny nieruchomości?

Realizacja marzeń o własnym domu zaczyna się od kupienia działki, na której zostanie on wybudowany. Można zwrócić się o pomoc do profesjonalnej firmy lub samodzielnie zająć się poszukiwaniem odpowiedniej nieruchomości oraz załatwianiem wszelkich formalności w urzędach, co do łatwych i szybkich spraw nie należy, a z pewnością jest konieczne. Tylko dokładne sprawdzenie, czy wybrana działka spełnia szereg wymogów, pozwoli szybko i bezproblemowo rozpocząć planowaną inwestycję. Co zatem należy zrobić?

Jak sprawdzić stan prawny działki przed jej zakupem?

Sprawdzenie dokumentacji i stanu prawnego nieruchomości może oszczędzić wielu przykrych niespodzianek oraz dodatkowych kosztów w najbliższej i dalszej przyszłości. Co to oznacza w praktyce? Trzeba osobiście poznać aktualny stan prawny danej działki, czyli odwiedzić kilka urzędów i uzbroić się w cierpliwość, nie wszystko bowiem da się uzyskać od ręki. Pokonanie biurokratycznych schodów oraz zapoznanie się z dokumentami pozwoli upewnić się, czy wybrana działka jest odpowiednia i ze spokojem przystąpić do sfinalizowania transakcji. Sprzedający wprawdzie może dysponować dokumentami dotyczącymi danej nieruchomości, ważna jest jednak data ich uzyskania. Może się zdarzyć, że od daty widniejącej na dokumentach coś zmieniło się w stanie prawnym. Dlatego zasada zrób to sam sprawdzi się w tej sytuacji najlepiej. Korzystając z tej zasady, można również zlecić sprawdzenie stanu prawnego profesjonalistom, którzy nabędą nie tylko wszystkie potrzebne pozwolenia, warunki zabudowy, decyzje, badania geologiczne, ale także będą w stanie zaprezentować zdjęcia działek, wskazać ich granice, a nawet przedstawić wizualizacje zagospodarowania działki.

Zobacz także: Zakup działki pod budowę domu

 Jak uzyskać odpis działki z księgi wieczystej?

Podstawowym dokumentem dotyczącym działki jest odpis z ksiąg wieczystych. Aby go uzyskać niezbędny jest numer księgi wieczystej interesującej nas nieruchomości. Można go uzyskać w sądach rejonowych, w wydziałach ds. ksiąg wieczystych. Są to publiczne, jawne sądowe rejestry prowadzone właśnie po to, by można było sprawdzić stan prawny nieruchomości.

Obecnie już większość nieruchomości ma elektroniczne księgi wieczyste dostępne pod adresem: http://ekw.ms.gov.pl/pdcbdkw/pdcbdkw.html. W takim przypadku nie będzie konieczna wizyta we właściwym dla położenia działki sądzie rejonowym. Wystarczy wejść na stronę urzędową, wpisać numer księgi wieczystej założonej dla danej działki i rozpocząć lekturę. W takim przypadku trzeba jednak zachować szczególną czujność. Zdarzają się przypadki błędów w elektronicznych księgach wieczystych, które powstały na etapie przepisywania. Gdy w wersji elektronicznej coś się ewidentnie nie zgadza, trzeba koniecznie sprawdzić księgę wieczysta w wersji papierowej. Warto też wiedzieć, że w przypadku, gdy w księdze wieczystej powierzchnia działki jest inna niż w wypisie z ewidencji gruntów, to za faktyczną przyjmuje się tą z wypisu.

Zobacz także: Wydawanie odpisów z elektronicznych ksiąg wieczystych

Czytanie ksiąg wieczystych nie należy do łatwych, jeśli nie ma się doświadczenia z tego typu dokumentacją, trzeba jednak zapoznać się z ich treścią. Każda księga składa się z czterech działów. Co warto w nich sprawdzić:

1. rozdział „oznaczenie nieruchomości”, w którym określone są: rodzaj i numer działek, położenie oraz powierzchnia – należy sprawdzić czy konkretna działka, która nas interesuje, jest tutaj umieszczona;
2. rozdział „własność”, który zawiera informację, kto jest właścicielem działki – należy porównać numer pesel podany w tym dziale z numerem pesel osoby podającej się za właściciela działki;
3. rozdział „prawa, roszczenia i ograniczenia”, w którym zawarte są informacje dotyczące  ewentualnych praw i roszczeń przysługujących osobom trzecim wobec nieruchomości – należy sprawdzić czy nie jest wpisana służebność, dożywocie na działce lub prawo pierwokupu wynikające z jakiejś poprzedniej umowy przedwstępnej, którą być może podpisał wcześniej sprzedający;
4. rozdział „hipoteki”, w którym określone jest czy istnieją potencjalne obciążenia nieruchomości w postaci hipotek – w tym dziale można przeczytać o wszystkich zabezpieczeniach bankowych, z urzędu skarbowego, hipotece przymusowej; najlepszą informacją dla czytającego będzie w tym dziale zapis „brak wpisów” oznaczający brak obciążeń.

Trzeba mieć na uwadze, że kupując daną nieruchomość, nabywa się oprócz praw, także obowiązki z nią związane, więc tym bardziej zwróćmy uwagę na stan prawny działki.

Zobacz także: Wniosek o wpis hipoteki umownej do księgi wieczystej

Wypis i wyrys z ewidencji gruntów

Obok księgi wieczystej należy też przeanalizować wypis i wyrys z ewidencji gruntów:

• wypis to dane o nieruchomości;
• wyrys to odbitka z mapy z granicami działek ewidencyjnych, obrysem istniejących budynków etc.

Dokumenty te można uzyskać w ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej we właściwym starostwie powiatowym lub urzędzie miasta na prawach powiatu. Wypis i wyrys z ewidencji gruntów może otrzymać za opłatą właściciel lub władający oraz osoba, która wykaże interes prawny w pozyskaniu danych z ewidencji. Wypis i wyrys można również uzyskać na podstawie stosownego pisemnego pełnomocnictwa właściciela. Nie musi to być pełnomocnictwo notarialne. W takim wypadku należy uiścić dodatkową opłatę skarbową. Opłata skarbowa od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii wynosi 17 zł (z wyłączeniem pełnomocnictwa udzielonego małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu lub rodzeństwu lub gdy mocodawcą jest podmiot zwolniony z opłaty skarbowej).

Wypis z ewidencji gruntów zawiera szczegółowe informacje dot. działki, w tym m.in.:

• dane teleadresowe właścicieli,
• oznaczenie działki, czyli jej numer ewidencyjny z adresem i obrębem,
• numer księgi wieczystej,
• dokładną powierzchnię działki,
• rodzaj gruntów z oznaczeniem klasy gleb.

Ta ostatnia informacja może okazać się szczególnie ważna, jeśli działka jest gruntem ornym to uzyskanie pozwolenia na budowę będzie wymagało uzyskania decyzji w sprawie wyłączenia nieruchomości z produkcji rolnej.

Zobacz także: Elektroniczna księga wieczysta

Mapa zasadnicza

W tym miejscu, gdzie uzyskuje się wypis i wyrys z rejestru gruntów można przyjrzeć się mapie zasadniczej. Warto to zrobić, bo znajduje się na niej m.in. istotna z punktu widzenia inwestora informacja o uzbrojeniu terenu (woda, gaz, prąd, kanalizacja). Trzeba mieć na uwadze, że jeśli działka nie posiada uzbrojenia to przyłączenie mediów może być długotrwałe i kosztowne. Na szczęście, na mapie zasadniczej zobaczymy jak daleko od działki oddalone są media, co pozwoli oszacować ewentualne koszty przyłączenia. Tematem warto się bliżej zainteresować i dodatkowo upewnić np. w gminie oraz dopytać u samego właściciela, może bowiem posiadać on już gotowe warunki przyłącza mediów, uzgodnienia, bądź projekt, co pozwoli przyśpieszyć proces podłączania mediów.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego

Przeznaczenie działki poznać można studiując miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jeśli oczywiście na terenie, na którym znajduje się działka, taki plan obowiązuje. To bardzo ważny dokument, który szczegółowo określa, co i gdzie powstanie, dlatego koniecznie trzeba sprawdzić, co w planie zagospodarowania przewidziano dla tej konkretnej działki.

Warto też spojrzeć, co wg planu powstanie w najbliższej okolicy danej działki, czy nie ma zaplanowanej w tym miejscu np. budowy autostrady lub po sąsiedzku nie znajduje się działka przeznaczona na cele inne niż mieszkaniowe. W takim wypadku może się okazać, że za płotem wyrośnie niebawem fabryka lub supermarket. Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej są oznaczane skrótem literowym MN oraz kolorem jasnobrązowym, natomiast tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej skrótem MW i kolorem ciemnobrązowym. Niepokoić powinno sąsiedztwo koloru fioletowego i czerwonego lub czerwono-szarego. Fiolet to tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów (P), a czerwień to tereny zabudowy usługowej (U).

Zobacz także: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – Vademecum

Z planem zagospodarowania przestrzennego można zapoznać się we właściwym dla danej nieruchomości Urzędzie Miasta lub Gminy (wydział urbanistyki i architektury). Gmina uchwala nowy plan średnio co 6 lat. Składa się on z części tekstowej oraz graficznej, a rysunek planu wykonywany jest na mapie zasadniczej. Plan można obejrzeć na miejscu lub za opłatą uzyskać wypis i wyrys. Obecnie większość gmin posiada także plan w formie elektronicznej dostępny w Internecie.

Plan określa przeznaczenie konkretnej działki, w tym m.in.:

• jaka forma zabudowy jest dopuszczalna np. wolnostojąca, szeregowa, bliźniacza;
• w jakiej odległości od drogi się znajduje;
• jakie są strefy ochronne dla znajdującej się w pobliżu infrastruktury technicznej;
• czy na danym terenie dopuszcza się usługi czy tylko zabudowę mieszkaniową, etc.

Kiedy nie ma planu zagospodarowania przestrzennego

Od 2004 roku straciły ważność stare, miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, uchwalone na podstawie przepisów z 1984 roku. Od tej daty przeważająca część kraju pozbawiona jest planów, co niestety nie jest korzystnym faktem. Plan zagospodarowania przestrzennego ma swoje zalety. Jasno i dokładnie określa, co i gdzie powstanie na danym terenie. Jego brak pozwala na większą dowolność przy wyborze zabudowy, czyli każdy właściciel działki w pewnym sensie uczestniczy w tworzeniu planu zabudowy, a nie jest tylko wykonawcą przyjętych założeń. Z drugiej strony, brak planu może być problematyczny. Przy braku planu trzeba oprzeć się na informacjach z ewidencji gruntów, zebrać odpowiednie dokumenty i wystąpić o decyzję o warunkach zabudowy, co jednak z różnych względów może nie być tylko formalnością. Decyzja o warunkach zabudowy zastępuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Otrzyma się ją tylko wtedy, gdy spełnione zostaną warunki, które określa ustawa, są to m.in. tak zwane dobre sąsiedztwo, czyli zabudowa w niedalekiej odległości od działki, dostęp do drogi publicznej oraz mediów. Na decyzję o warunkach zabudowy można czekać nawet kilka miesięcy. Wystąpienie o wz jest możliwe tylko w sytuacji, kiedy nie ma planu miejscowego zagospodarowania, a jeśli istnieje, to jego zapisy są obowiązujące dla danego terenu.

Jeśli działka okaże się być gruntem rolnym, trzeba się dowiedzieć, czy uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe i jak można ją wyłączyć z produkcji rolnej. Wszelkie związane z tym czynności mogą być długotrwałe i przerastać możliwości samodzielnego doprowadzenia sprawy do szczęśliwego końca.

Zobacz także:  Księga wieczysta – Vademecum

Umowa w formie aktu notarialnego

Zgodnie z prawem umowa kupna-sprzedaży nieruchomości musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Notariusz sporządzający umowę, również sprawdza treść księgi wieczystej, jednak nie wszystko musi być w niej ujawnione. Dlatego w akcie notarialnym kupna-sprzedaży nieruchomości powinno się znaleźć również oświadczenie osoby sprzedającej działkę, że stan wpisów w księdze wieczystej do daty zawarcia aktu notarialnego nie uległ zmianie, a nieruchomość jest wolna od wszelkich (lub wszelkich innych – jeśli nieruchomość jest obciążona) ograniczonych praw rzeczowych, praw i roszczeń osób trzecich oraz zadłużeń, niezależnie od ich ujawnienia w księdze wieczystej.

Kupno działki a budowa domu

Zakup działki jest zazwyczaj podstawą do dalszych inwestycji. Lepiej poświęcić na sprawdzenie jej sytuacji prawnej odpowiednią ilość czasu i energii, skontaktować się z prawnikiem lub powierzyć tę sprawę wyspecjalizowanej firmie, która weźmie na siebie ciężar znalezienia takiej działki, której zakup będzie pewną i bezpieczną transakcją. Pracownicy firmy sprawdzają i kompletują dokumentację związaną z daną działką oraz uzyskują niezbędne pozwolenia, decyzje, badania geologiczne czy nawet WZ, tak, aby klient otrzymał wszystko w komplecie i nie musiał się martwić o ewentualne wady prawne i wszystkie konieczne do załatwienia formalności.

Sprawa zakupu działki może być prosta lub bardzo skomplikowana. Doraźna oszczędność czasu i pieniędzy może się okazać bardzo kosztowna w przyszłości. Jedno drobne niedopatrzenie może sprawić, że marzenia o własnym domu odsuną się w czasie lub w ogóle legną w gruzach, dlatego właśnie warto rozważyć współpracę z profesjonalistami, jako najlepszym i najpewniejszym rozwiązaniu.

Zobacz także: Formalności związane z budową domu - Porady

Źródło: www.dzialkanadmorzem.pl