Księga wieczysta

Cel i sposób prowadzenia ksiąg

Księgi wieczyste zakłada i prowadzi się dla nieruchomości, które nie mają ksiąg wieczystych albo których księgi wieczyste zaginęły lub uległy zniszczeniu. Mogą one być także prowadzone w celu ustalenia stanu prawnego: własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego i prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej. Zakładane są zazwyczaj na wniosek osoby uprawnionej, czyli np. takiej, która jest właścicielem nieruchomości lub przysługuje jej ograniczone prawo rzeczowe.

Księgi wieczyste związane są z nieruchomością, stąd też prowadzi się je odrębnie dla każdej nieruchomości niezależnie od zmian dotyczących osoby właściciela (chyba że co innego wynika z przepisów szczególnych).

Wpisy

Na treść księgi wieczystej składają się wpisy, tj. każda adnotacja dokonana w księdze wieczystej wskazująca na zmianę stanu prawnego (wpisem do księgi wieczystej jest także wykreślenie). Wpis do księgi wieczystej dokonywany jest na wniosek zainteresowanego lub z urzędu, gdy przepis szczególny tak stanowi. Księgi wieczyste tym różnią się od zwykłych rejestrów nieruchomości, że wpisy w księgach rodzą określone skutki oraz domniemania prawne.

Księgi wieczyste są jawne, nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę. Stąd też każdy może przeglądać księgi wieczyste, ale w obecności pracownika sądu. Domniemywa się, że wpisy w księdze są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym, tzn. że stan prawny nieruchomości jest tylko taki, jaki wynika z księgi wieczystej. Rękojmię wiary publicznej wyłącza zła wiara osoby trzeciej, co oznacza, że nie chroni ona osoby, która wie lub z łatwością mogła się dowiedzieć, że treść księgi jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym.

Działy w księdze

Księga wieczysta składa się z czterech działów:

I - obejmuje oznaczenie nieruchomości wpisy praw związanych z własnością,

II - obejmuje wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego,

III - obejmuje wpisy dotyczące ograniczonych praw rzeczowych, z wyjątkiem hipotek, wpisy ograniczeń w rozporządzaniu nieruchomością lub użytkowaniem wieczystym oraz wpisy innych praw i roszczeń, z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipotek,

IV - obejmuje wpisy dotyczące hipoteki. Prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sądów rejonowych (wydziałów ksiąg wieczystych) właściwych do ich prowadzenia ze względu na miejsce położenia nieruchomości.