Dopłata do czynszu nawet przez 18 miesięcy. Samotni rodzice i studenci ze stypendium socjalnym wśród nowych odbiorców wsparcia

• Czynsze: co zapowiedział resort
• Nabór dla samorządów i SAN, nie dla najemców
• Jak wygląda droga do dopłaty
• Dwie dopłaty do czynszu, których nie wolno mylić
• Skala pozostaje ograniczona
• Czego jeszcze nie wiadomo

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej zapowiedziało trzecią edycję konkursu na rozwój społecznych agencji najmu (SAN), finansowanego z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS). Z komunikatu resortu z 3 września 2026 r. wynika, że pula wynosi 60 mln zł, maksymalny okres dopłat do czynszu ma sięgnąć 18 miesięcy, a krąg odbiorców zostanie poszerzony m.in. o osoby samotnie wychowujące dzieci oraz studentów pobierających stypendium socjalne. Zapowiedź łatwo odczytać jako nowe, powszechne świadczenie mieszkaniowe. To jednak błąd. Październikowy nabór jest konkursem dla samorządów i SAN, a nie naborem wniosków od mieszkańców.

Czynsze: co zapowiedział resort

Konkurs prowadzony jest w ramach V Priorytetu FERS, w działaniu 5.1 „Innowacje społeczne”. Wsparcie ma, podobnie jak w poprzednich edycjach, łączyć dostęp do mieszkania, usługi aktywnej integracji społecznej i zawodowej oraz dopłaty do czynszu. Nowością jest wydłużenie maksymalnego okresu dopłaty projektowej z 12 do 18 miesięcy oraz wyraźne wskazanie dwóch grup, których nie było osobno w katalogu edycji drugiej: studentów ze stypendium socjalnym i osób samotnie wychowujących dzieci.

Ministerstwo posłużyło się jednak zwrotem „m.in.”, co oznacza, że pełny katalog grup docelowych nie wynika z komunikatu z 3 września 2026 r. i powinien zostać jednoznacznie określony w dokumentacji naboru. Z tego samego powodu nie należy rozszerzać zapowiedzi na wszystkich studentów ani na wszystkie rodziny z dziećmi.

Nabór dla samorządów i SAN, nie dla najemców

To najważniejsze zastrzeżenie dla czytelnika. O środki z październikowego konkursu mogą ubiegać się wyłącznie gminy, związki międzygminne oraz społeczne agencje najmu. Osoba fizyczna nie składa w październiku żadnego wniosku do ministerstwa. Zgodnie z obowiązującym od 24 czerwca 2026 r. harmonogramem naborów FERS nabór zaplanowano na okres od października do listopada 2026 r.; dokładne daty poda ogłoszenie o konkursie.

Mieszkaniec może więc zostać objęty dopłatą dopiero na końcu dłuższej ścieżki. Samo bycie samotnym rodzicem albo studentem ze stypendium socjalnym nie daje automatycznie prawa do dopłaty. Daje jedynie możliwość wejścia do grupy odbiorców projektu, o ile taki projekt powstanie w danej gminie, a kandydat spełni kryteria lokalne i projektowe.

Jak wygląda droga do dopłaty

Mechanizm jest wieloetapowy. Najpierw ministerstwo ogłasza konkurs i publikuje regulamin. Następnie gmina, związek międzygminny lub SAN składa wniosek o dofinansowanie. Po wyborze projektu beneficjent – gmina, związek międzygminny albo SAN – rozpoczyna jego realizację, obejmującą utworzenie lub rozwój agencji i organizację wsparcia dla najemców. Kluczowy jest kolejny krok: to rada gminy określa w akcie prawa miejscowego kryteria najmu lokali od SAN, zasady ubiegania się o mieszkanie i sposób weryfikacji kandydatów. Ustawa pozwala gminie przyjąć kryteria ustawowe albo ustalić własne. Dopiero potem prowadzona jest lokalna rekrutacja, a najemca objęty projektem może otrzymać przewidziane w nim usługi i dopłatę.

Jak to wygląda w praktyce, pokazuje pilotaż w Krakowie. Rada Miasta w lutym 2025 r. przyjęła uchwałę określającą zasady i kryteria wynajmu lokali w ramach SAN, a rekrutację mieszkańców powierzono operatorowi. W pierwszym naborze wnioski składano wyłącznie elektronicznie. To ilustracja zasady ogólnej: mieszkaniec zgłasza się do konkretnego projektu w swojej gminie, a nie do ministerstwa.

Dwie dopłaty do czynszu, których nie wolno mylić

W debacie publicznej łatwo pomylić dwie różne formy wsparcia o zbliżonej nazwie. Dopłata projektowa w konkursie SAN wynika z projektu wybranego w konkursie FERS, jest ograniczona w czasie (w trzeciej edycji zapowiedziano maksymalnie 18 miesięcy) i przysługuje uczestnikom lokalnego projektu. To osobny instrument niż program „Mieszkanie na Start”, oparty na ustawie o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania i realizowany przez Bank Gospodarstwa Krajowego z Funduszu Dopłat. W tym drugim programie najemca składa wniosek w gminie, a przyznana dopłata jest przekazywana wynajmującemu i obniża czynsz; przy spełnieniu warunków może przysługiwać nawet do 15 lat.

Tabela: Formy wsparcia w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych

Warto pamiętać, że w edycji drugiej przy ustalaniu maksymalnej dopłaty projektowej należało uwzględniać inne dostępne wsparcie, m.in. „Mieszkanie na Start” i dodatek mieszkaniowy. Czy zasada ta utrzyma się w edycji trzeciej, pokaże regulamin.

Skala pozostaje ograniczona

Społeczne agencje najmu wciąż są narzędziem niszowym. Z raportu Ośrodka Rozwoju Najmu Społecznego wynika, że na 31 grudnia 2025 r. działało 14 agencji z 268 zasiedlonymi lokalami. W 2026 r. ministerstwo informowało już o 15 gminach posiadających SAN, a trzy kolejne agencje były na etapie uruchamiania. Na wszystkie inicjatywy wspierające rozwój SAN w programie FERS przewidziano łącznie ponad 130 mln zł. Aktualną listę gmin współpracujących z agencjami publikuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii i to od niej powinien zacząć każdy zainteresowany mieszkaniec.

Czego jeszcze nie wiadomo

Na początku września 2026 r. resort przedstawił główne założenia trzeciej edycji, ale nie opublikował jeszcze pełnej dokumentacji naboru. Dlatego z komunikatu resortu z 3 września oraz opublikowanego harmonogramu naborów nie wynika jeszcze m.in.:

• jaka będzie miesięczna kwota lub maksymalny procent dopłaty,
• czy dopłata nadal będzie stopniowo malejąca,
• czy pozostanie zarezerwowana wyłącznie dla najemców korzystających z usług aktywnej integracji,
• jak zostanie zdefiniowana osoba samotnie wychowująca dziecko i jakie dokumenty potwierdzą stypendium socjalne,
• jaki będzie pełny katalog grup docelowych oraz limity wartości projektu i minimalna liczba lokali,
• kiedy najwcześniej ruszą lokalne nabory mieszkańców.