Czy brak osobowości prawnej i bycie w organizacji wykluczają z obowiązku podatkowego na gruncie podatku od nieruchomości? Dla wielu osób to zaskoczenie, że fundacja rodzinna tuż po jej utworzeniu miałaby od razu płacić za posiadane nieruchomości. Co wynika z przepisów?
- Fundacja rodzinna chroni majątek i zarabia pieniądze
- Wpis do rejestru i osobowość prawna - kluczowy moment
- Trzeba płacić podatek od nieruchomości, nawet przed wpisem
Fundacja rodzinna chroni majątek i zarabia pieniądze
Fundacja rodzinna funkcjonuje w Polsce od 2023 r. Jest przedstawiana jako podmiot prawny służący do ochrony majątku i sukcesji firm. W powszechnym przekonaniu fundacja ta nie płaci podatków. To stwierdzenie to jednak bardzo duże uproszczenie, a rzeczywistość bywa czasami dla zainteresowanych zaskakująca. Tak jest na przykład na gruncie podatku od nieruchomości, który fundacje nie tylko muszą płacić, ale też najczęściej płacą go według najwyższych stawek przewidzianych dla obiektów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Wpis do rejestru i osobowość prawna - kluczowy moment
Jak wynika z obowiązujących przepisów, fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Fundator określa w statucie szczegółowy cel fundacji rodzinnej. Nabywa ona osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych. Wcześniej, z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu, powstaje fundacja rodzinna w organizacji. Zarządza ona we własnym imieniu posiadanym majątkiem i zapewnia jego ochronę, w szczególności nabywa prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciąga zobowiązania, pozywa i jest pozywana. Fundacja rodzinna w organizacji jest reprezentowana przez fundatora lub pełnomocnik powołany przez fundatora albo w przypadkach wskazanych w ustawie - przez zarząd.
Trzeba płacić podatek od nieruchomości, nawet przed wpisem
W praktyce może rodzić się pytanie, czy fakt, że fundacja nabywa osobowość prawną dopiero z chwilą wpisu do rejestru oznacza, że wcześniej nie jest ona podatnikiem podatku od nieruchomości? Nic bardziej mylnego. Jak bowiem wynika z obowiązujących przepisów, podatnikami tego podatku są osoby fizyczne, osoby prawne, a także jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej. Z regulacji tej jasno wynika, że taki status może mieć również fundacja rodzinna w organizacji, która będzie podatnikiem jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, a po dokonaniu wpisu do rejestru i przekształceniu się w fundację rodzinną, będzie nim jako osoba prawna.
art. 3, art. 6 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 707)
art. 24 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 326)