Co można uznać za zabytek? Jak zrobić wpis budynku do rejestru zabytków? Polskie prawo przewiduje również wpis obszarowy

• Co w Polsce uznajemy za zabytek?
• Wpis do rejestru zabytków
• Wpis obszarowy
• Konsekwencja wpisu do rejestru zabytków

Co w Polsce uznajemy za zabytek?

Definicję tego, co uznajemy za zabytek, znajdziemy w ustawie z 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Są tam wymienione cztery przesłanki. Może to być nieruchomość lub rzecz ruchoma (a także ich części lub zespoły), będącą dziełem człowieka, lub związana z jego działalnością, stanowiąca świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, a jej zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Jeśli wszystkie wymienione przesłanki występują, możemy uznać, że mamy do czynienia z zabytkiem. W przypadku stwierdzenia istnienia wartości zabytku (artystycznej, historycznej bądź naukowej) wystarczy, aby obiekt posiadał przynajmniej jedną z nich, aby możliwy był jego wpis do rejestru zabytków. Co ważne, zły stan techniczny budynku nie stanowi przeszkody, aby wpisać go do rejestru, o ile faktycznie ma on wartość zabytkową. Nie ma również znaczenia data powstania budynku.

Wpis do rejestru zabytków

Wpis do rejestru zabytków jest poprzedzony postępowaniem administracyjnym, w trakcie którego gromadzona jest dokumentacja oraz opracowania, materiały archiwalne, wyniki badań, opinie, ekspertyzy czy oględziny zabytkowej nieruchomości. Postępowanie o wpis rozpoczyna z urzędu wojewódzki konserwator zabytków, albo dzieje się to na wniosek konkretnych osób lub instytucji. Prawo zgłoszenia żądania wpisania obiektu do rejestru zabytków mają również stowarzyszenia i organizacje społeczne, których jednym z zadań statutowych jest ochrona dziedzictwa kulturowego.

Postępowanie kończy się wydaniem decyzji przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, od której strony mogą się odwołać do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jeśli do tego nie doszło, organ, który wydał decyzję, składa wniosek do Sądu Rejonowego o ujawnienie faktu wpisu do rejestru zabytków w księdze wieczystej danej nieruchomości. Informacja jest również ogłaszana w Dzienniku Urzędowym danego województwa.

Wpis obszarowy

W polskim prawie istnieje również wpis obszarowy. Może on współistnieć z wpisem indywidualnym lub być samodzielny. Najważniejsze jest to, że oba wpisy wzajemnie się nie wykluczają i mogą objąć zabytkową nieruchomość podwójną ochroną. Kryterium warunkującym wpis obszarowy jest wartość całego zespołu lub układu, która zniknie lub ulegnie poważnym zmianom, jeśli przynajmniej jeden z elementów składowych układu ulic, koncepcji architektonicznej czy zespołu budynków zostanie wyizolowany.

Konsekwencja wpisu do rejestru zabytków

Jedną z konsekwencji wpisu zabytku do rejestru jest obowiązek uzgadniania wszystkich planowanych prac budowlanych związanych z danym zabytkiem z właściwym miejskim lub wojewódzkim konserwatorem zabytków.

^{W OKRE by Koramic specjalizujemy się w przywracaniu świetności obiektom zabytkowym. We Wrocławiu podjęliśmy się wyzwania renowacji dawnego szpitala kolejowego na Krzykach – Borku przy ul. Sudeckiej oraz przedwojennej Izby Celnej przy ul. Ks. Witolda 38-40. Rozpoczęliśmy również proces przywracania do życia historycznego zespołu medycznego przy ul. Traugutta. Rewitalizacja tych obiektów związana jest też ze zmianą funkcji na mieszkalno-usługową.}

Autor: Piotr Chiniewicz, Development Manager w OKRE by Koramic